Chiny naciskają tam, gdzie Ameryka jest najbardziej wrażliwa

Najnowsze doniesienia o chińskich dostawcach metali ziem rzadkich, którzy odmawiają realizacji części dostaw do Stanów Zjednoczonych, nabierają znacznie większego znaczenia, gdy spojrzeć na nie w szerszym kontekście sytuacji na Bliskim Wschodzie. Nie chodzi już wyłącznie o handel surowcami czy kolejny etap konfliktu technologicznego między Waszyngtonem a Pekinem. Chiny mogą zaczynać wykorzystywać swoją przewagę w krytycznych łańcuchach dostaw jako narzędzie nacisku na Stany Zjednoczone w momencie, gdy amerykańska gospodarka i polityka zagraniczna są coraz mocniej obciążone sytuacją w Zatoce Perskiej.

Nie ma oczywiście podstaw, aby twierdzić, że Pekin oficjalnie powiązał ograniczenia eksportowe z konfliktem USA–Iran. Dyplomacja tak nie działa. Znacznie ciekawsze jest jednak to, że oba procesy zaczynają się nakładać w czasie. Stany Zjednoczone zwiększają presję na Iran, podczas gdy Chiny pozostają jednym z jego najważniejszych partnerów gospodarczych i głównym odbiorcą irańskiej ropy. Pekin ma również własny interes w ograniczeniu destabilizacji Zatoki Perskiej, przez którą przechodzą ogromne ilości światowego handlu energią.

W tej sytuacji Chiny nie muszą torpedować amerykańskiej gospodarki. Wystarczy, że będą ją hamować. Metale ziem rzadkich są do tego wyjątkowo dobrym narzędziem, ponieważ ich znaczenie wykracza daleko poza zwykły handel surowcami. Są potrzebne w produkcji zaawansowanej elektroniki, półprzewodników, urządzeń energetycznych, przemysłu lotniczego i obronnego. Według najnowszych doniesień część chińskich firm już odmawia wysyłania materiałów do USA, obawiając się konsekwencji ze strony Pekinu, a amerykańskie firmy od miesięcy czekają na niektóre licencje eksportowe.

To tworzy dla Waszyngtonu bardzo niewygodną sytuację. Amerykanie mogą ograniczać dostęp Chin do najbardziej zaawansowanych technologii, chipów czy maszyn potrzebnych do ich produkcji, ale Pekin posiada własne aktywa, których Stany Zjednoczone nie są w stanie szybko zastąpić. Rozbudowa kopalń i zakładów przetwórczych poza Chinami wymaga lat, ogromnego kapitału i stworzenia całych nowych łańcuchów dostaw. Tymczasem kilka opóźnionych licencji albo odmowa realizacji części kontraktów wystarczy, aby zwiększyć koszty i ryzyko po stronie amerykańskich producentów.

Właśnie tutaj sytuacja w Zatoce Perskiej staje się istotnym elementem układanki. Jeżeli presja na Iran będzie się utrzymywać, a konflikt będzie wymagał od Stanów Zjednoczonych coraz większych zasobów wojskowych, energetycznych i finansowych, Pekin może próbować zwiększać koszt tej polityki gdzie indziej. Nie poprzez otwartą konfrontację, lecz poprzez wykorzystanie własnych przewag w handlu, surowcach i łańcuchach dostaw. Chiny nie muszą wybierać między bezpośrednią pomocą Iranowi a całkowitą biernością. Mogą unikać otwartego zaangażowania i jednocześnie podnosić koszt amerykańskiej presji.

To byłaby znacznie bardziej wyrafinowana forma geopolitycznej rywalizacji. Waszyngton próbuje ograniczyć możliwości Iranu poprzez sankcje i presję gospodarczą. Pekin może odpowiadać, pokazując, że Stany Zjednoczone również mają własne słabe punkty. Nie chodzi o to, aby zatrzymać amerykańską gospodarkę, lecz aby sprawić, że prowadzenie jednocześnie wojny, presji sankcyjnej i rywalizacji z Chinami będzie dla Waszyngtonu coraz droższe.

Nie jest więc przypadkiem, że temat pojawia się w momencie, gdy sytuacja w Zatoce pozostaje wyjątkowo napięta, a przed nami zaplanowane na 24 września spotkanie Xi Jinpinga z Donaldem Trumpem. Pekin ma zarówno narzędzia nacisku, jak i bardzo konkretny moment, w którym może wykorzystać je jako kartę negocjacyjną. Możliwe jest nawet częściowe złagodzenie ograniczeń przed spotkaniem, ale samo pojawienie się problemu pokazuje, że chińska polityka wobec amerykańskich łańcuchów dostaw staje się coraz bardziej strategiczna.

Najważniejsze jest jednak to, czego w tej historii nie widać bezpośrednio. Chiny nie muszą mówić, że pomagają Iranowi. Nie muszą również oficjalnie deklarować, że chcą osłabić Stany Zjednoczone. Wystarczy, że wykorzystują przewagi, które już posiadają, dokładnie w momencie, gdy amerykańska polityka zagraniczna jest szczególnie obciążona. Jeżeli jednocześnie rośnie koszt energii, utrudnione są dostawy surowców, a firmy muszą inwestować coraz więcej w budowę alternatywnych łańcuchów dostaw, presja na gospodarkę rośnie bez potrzeby podejmowania przez Pekin otwartej konfrontacji.

Wojna gospodarcza między USA i Chinami coraz mniej przypomina więc klasyczny konflikt handlowy, w którym jedna strona nakłada cła, a druga odpowiada własnymi cłami. Staje się walką o to, kto kontroluje elementy infrastruktury potrzebne drugiej stronie do funkcjonowania. Ameryka ma swoje przewagi w technologii, finansach i dostępie do najbardziej zaawansowanych półprzewodników. Chiny mają przewagę w przetwarzaniu wielu strategicznych surowców i w części globalnych łańcuchów dostaw.

Dlatego Pekin nie musi torpedować Stanów Zjednoczonych. Wystarczy, że będzie podnosił koszt prowadzenia przez Waszyngton polityki, której Chiny nie akceptują. A jeżeli przy okazji uda się zwiększyć presję na Amerykanów, aby szukali rozwiązania sytuacji z Iranem i stabilizacji w Zatoce, tym lepiej dla Pekinu.

Metale ziem rzadkich mogą być więc czymś znacznie ważniejszym niż kolejnym narzędziem wojny handlowej. Mogą stać się elementem szerszej strategii: nie zatrzymać Ameryki, lecz sprawić, aby każdy kolejny krok kosztował ją więcej.

Źródło: xStation5

Źródło: xStation5