Konflikt w Iranie eskaluje — Jakie mogą być konsekwencje?

W miarę zbliżającego się terminu wyznaczonego przez D. Trumpa wymiana ognia w cieśninie ponownie przybiera na sile. Obie strony wydają się komunikować gotowość, wobec zagrożenia uderzeń USA na irańską infrastrukturę krytyczną. Co, jednak jeśli atak jaki zapowiada Trump ma jedynie odwrócić uwagę Iranu or realnego celu?

Wielu uczestników rynku obserwowało brawurową akcję ewakuacji zestrzelonego pilota samolotu F-15. Najistotniejszym aspektem w obecnym kontekście jest to, że przy ewakuacji drugiego z pilotów, odziały amerykańskie były w stanie zbudować lotnisko i tymczasową baze dla oddziałów ratowniczych. Lotniska i bazy - w środku Iranu, która została opuszczona i zniszczona równie szybko, jak się pojawiła. W tym samym czasie odziały Irańskie nie były w stanie zadać żadnych strat w personelu po stronie USA. Co nam to mówi? 

Oznacza to, że USA nie musi podejmować się inwazji lądowej, by kompletnie zniszczyć irański program jądrowy.

USA może podjąć się zsychronizowanego uderzenia na elektrownie co pozbawi prądu i wody kilkadziesiat milionów ludzi. Wywoła to nie tylko kataklizm humanitarny ale też tymczasową jeśli nie długotwarłą zapaść logisyki i komunikacji w kraju. W tym samym czasie USA może wysłać kontyngent wojsk specjalnych do magazynu (lub magazynów) materiałów rozszczepalnych Iranu w celu ich neutralizacji. 

USA mogło by się podjąć ekstrakcji 400-500 kilogramów wysoko wzbogaconego Uranu, a pozostałe 8-9 ton może zostać celowo skarzone/rozcięczone w celu utrudnienia wykorzsytania go.  

Operacja taka jest ryzykowna, zwłaszcza w kontekście ostatniego zestrzelenia F-15, jednak warto przypomnieć że koalicja US-Izrael przeprowadziła w Iranie już ok. 13,000 misji bojowych, co daje obronie przeciwlotniczej Iranu skuteczność na poziomie ok. 0,007%. Geografia też, wbrew pozorom, nie działa tu na korzyść Iranu. Górzysty kraj oznacza że składa się on z wąskich dolin, każda z nich może być, teoretycznym punktem umocnionym, jednak siły USA nie będą poruszać się po drogach, będą uderzać z powietrza. Wąskie doliny i kręte zaniedbane drogi Iranu sprawiają że USA za pomocą uderzeń z powierza mogą zajać dany teren i następnie odciać go od posiłków. Teorię tą wspierają niedawne wzmożone udeerzenia Izraela i USA na mosty kolejowe i drogowe w ostatnich dniach. 

• Sukces takiej operacji oznaczały by pozostawienie Iranu “bez kart” do negocjacji oraz z tykajacą bombą zegarową. Państwo Irańskie było w stanie utrzymać przed uprzemyłsowieniem i elektryfikacją między 8 a 12 milionów ludzi. Dziś ta populacja wynosi ponad 90, matematyka jest tutaj bezlitosna. Jeśli istnieje scenariusz wymuszenia kapitulacji Iranu, to jest to najprawdopdobniej jeden z nich. 
• Porażka jednak, mimo że mniej prawdopodbona, była by jedną z najwiekeszych klęsk wizerunkowych po stronie USA w ostatnich dekadach i trudno przewidzieć reakcje obu stron, jednak można wyobrazić sobię niekorzystną dla USA ugodę z niedobitkami Irańskiego rządu, oraz stopniową normalizacje stosunków Iranu z Azją i Europą. 

Biorąc pod uwagę czas trwania konfliktu, skalę dotychczasowych zniszczeń po obu stronach oraz sposób jego potencjalnego zakończenia, pozbawiony definitywnej konkluzji, nasuwa się jeden kluczowy wniosek. Żaden z rysujących się scenariuszy nie ma wyraźnie deeskalacyjnego charakteru, a dalszy wzrost cen węglowodorów pozostaje kwestią tego, jak silny i długotrwały on bedzie, a nie tego, czy wgl. się on utrzyma. 

To bardzo zła wiadomość dla gospodarki i rynków.

• Gospodarka USA wysyła coraz więcej sygnałów recesyjnych, a niedawne ożywienie w Europie zaczyna słabnąć.
• Poprzednia fala inflacji z lat 2022 do 2023 była zbudowana na fundamencie ultraniskich stóp procentowych oraz wysokich oszczędności gospodarstw domowych zgromadzonych w okresie pandemii COVID.
• Dziś rynki i gospodarki są już tych fundamentów pozbawione, gospodarka światowa może nie udźwignąć skokowego wzrostu stóp procentowych.
• Może to wymusić drastyczne działania po stronie rządów, mające na celu ograniczenie inflacji. Mowa tu między innymi o racjonowaniu oraz kontroli cen, które de facto już dziś obserwujemy w wielu krajach Europy i Azji.

Jednocześnie interwencje rządów nie będą tym razem tak “pro-popytowe”, jak miało to miejsce w latach 2020 i 2022. Można raczej oczekiwać narzędzi znacznie bardziej inwazyjnych i selektywnych, co może odbić się na marżach i zyskach spółek, zwłaszcza tych, które i tak mają jeszcze długą drogę do normalizacji i powrotu do trendu sprzed pandemii COVID.

Kamil Szczepański
Młodszy Analityk Rynków Finansowych