Short squeeze - co to jest i jak może wpłynąć na Twój trading?

Short squeeze ma miejsce gdy cena akcji niespodziewanie rośnie znacznie powyżej oczekiwań rynkowych, powodując poważne straty u inwestorów grających na spadki. W tym artykule wyjaśnimy krok po kroku jak dochodzi do short squeeze oraz jaki wpływ na rynek wywiera to zjawisko. Short squeeze odpowiadały za jedne z najbardziej spektakularnych ruchów cenowych w historii, zamieniając podupadające spółki w rynkowe gwiazdy niemal w mgnieniu oka i pozostawiając inwestorów grających na spadki z ogromnymi stratami. Od legendarnego short squeeze na akcjach Volkswagena w 2008 roku, gdy spółka na krótko stała się najdroższą firmą świata, po szał na akcjach GameStop w 2021 roku, napędzany przez inwestorów indywidualnych skupionych wokół Reddita - wydarzenia te budowały i niszczyły fortuny w zaledwie kilka dni.

Jednak czym dokładnie jest short squeeze? Dlaczego do niego dochodzi i jak inwestorzy mogą rozpoznać moment, w którym zaczyna się formować? W tym artykule rozłożymy mechanizm short squeeze na czynniki pierwsze, przyjrzymy się znanym przykładom short squeeze oraz pokażemy, jak inwestorzy mogą poruszać się w trakcie tych nieprzewidywalnych burz rynkowych.

Kluczowe wnioski

• Inwestorzy grający na spadki mogą zostać poważnie poszkodowani - short squeeze występuje, gdy inwestorzy obstawiający spadek ceny akcji (short sellerzy) są zmuszeni do odkupu akcji po gwałtownym wzroście cen, co prowadzi do kolejnych wzrostów. To brutalna i bardzo szybka reakcja łańcuchowa.
• Duża liczba krótkich pozycji to paliwo dla short squeeze - im więcej inwestorów gra na spadki cen akcji danej spółki, tym większy potencjał short squeeze. Jeśli duża część inwestorów znajduje się w krótkich pozycjach, nagły wzrost cen akcji może zmusić inwestorów do zamykania pozycji w celu uniknięcia większych strat, co nierzadko wywołuje efekt domina.
• Akcje o niskim free float to idealne pole dla short squeeze - jeśli na rynku dostępnych jest niewiele akcji, short sellerzy desperacko próbujący je odkupić mogą w ciągu godzin lub dni wywindować ceny na ekstremalne poziomy.
• Do wywołania short squeeze wystarczy drobny katalizator - zaskakująco dobre wyniki finansowe, nieoczekiwane informacje lub nawet rosnący hype w mediach społecznościowych mogą uruchomić falę zakupów, zamykając short sellerów w pułapce.
• Wezwania do uzupełnienia depozytu (margin calls) zwiększają presję - gdy short sellerzy nie są w stanie pokryć strat, brokerzy zmuszają ich do odkupu akcji po dowolnej cenie, co jeszcze bardziej podnosi presję na wzrost cen.
• Gra na czas - short squeeze może być ogromną szansą dla inwestorów, którzy zauważą go wcześnie, ale ci, którzy dołączą zbyt późno, mogą kupić akcje danej spółki na szczycie lub krótko przed nim.
• Historia lubi się powtarzać - najbardziej legendarne przykłady short squeeze, takie jak Volkswagen (2008), GameStop (2021) czy Tesla (2020), przebiegały według tego samego schematu: wysoki poziom krótkich pozycji, nagły katalizator i fala przymusowych zakupów.
• Nie każda spółka doświadczy short squeeze - wysoka liczba inwestorów shortujących daną spółkę nie gwarantuje nagłego, skokowego wzrostu cen. Do powstania short squeeze potrzebne jest idealne połączenie kilku czynników.

🎯Co to jest short squeeze?

Short squeeze to zjawisko, które występuje na rynkach finansowych, gdy cena akcji gwałtownie i niespodziewanie rośnie, zmuszając inwestorów grających na spadki do zamknięcia swoich pozycji.

Zjawisko to dotknęło m.in. takie spółki jak Volkswagen czy GameStop i stanowi ogromne wyzwanie dla short sellerów - inwestorów, którzy zakładają spadek ceny akcji i posiadają aktywne, krótkie pozycje na akcjach. Gdy dochodzi do short squeeze, inwestorzy ci masowo zamykają swoje krótkie pozycje, odkupując akcje w celu ograniczenia strat. Ten nagły popyt dodatkowo podbija cenę akcji, przynosząc korzyści tym, którzy zapoczątkowali wzrosty. Short squeeze występuje wtedy, gdy cena akcji gwałtownie rośnie wbrew oczekiwaniom rynku. Najczęściej dzieje się tak, gdy:

• spółka publikuje lepsze od oczekiwań wyniki finansowe,
• pozytywne wydarzenie polityczne lub gospodarcze zwiększa zaufanie inwestorów,
• skoordynowane zakupy - np. przez inwestorów indywidualnych (jak w przypadku GameStop) - wywołują dynamiczne wzrosty cen.

Short sellerzy pożyczają akcje, sprzedają je po aktualnej cenie rynkowej i liczą na ich późniejsze odkupienie po niższej cenie. Gdy jednak kurs niespodziewanie zaczyna rosnąć, są zmuszeni odkupić akcje ze stratą - generowany w ten sposób popyt na akcje jeszcze bardziej podbija ich cenę i wypycha kolejnych short sellerów z rynku.

⬅️ Short Squeeze: techniczna strona zjawiska

Short squeeze to klasyczny przykład ekstremalnej gry podaży i popytu - gdy zbyt wielu uczestników rynku obstawia spadek ceny, wystarczy jedna iskra by sytuacja uległa diametralnej zmianie. Zrozumienie technicznych mechanizmów stojących za short squeeze może pomóc inwestorom rozpoznać sygnały ostrzegawcze lub wykorzystać okazję, gdy zjawisko już się rozwija.

1. Podstawy: jak działa krótka sprzedaż (short selling)

Aby zrozumieć mechanizm short squeeze, trzeba najpierw wiedzieć, czym jest krótka sprzedaż. To strategia, w której inwestor pożycza akcje i sprzedaje je na rynku, licząc na ich późniejszy odkup po niższej cenie. Jeśli kurs spadnie do oczekiwanego przez inwestora poziomu, ten może je odkupić po niższej cenie zachowując różnicę pomiędzy ceną początkowej sprzedaży, a ceną późniejszego zakupu jako zysk.

Uproszczony schemat wygląda następująco:

1. Krok 1: Trader pożycza akcje od brokera.
2. Krok 2: Sprzedaje je na rynku.
3. Krok 3: Jeśli cena spadnie, odkupuje akcje taniej, oddaje je i realizuje zysk.
4. Krok 4: Jeśli cena rośnie - pojawia się problem, ponieważ inwestor zobligowany jest do oddania pożyczonych akcji.

Ryzyko? W przeciwieństwie do tradycyjnego inwestowania, gdzie strata jest ograniczona do zainwestowanego kapitału, krótka sprzedaż wiąże się z nieograniczonym ryzykiem - cena akcji teoretycznie może rosnąć bez końca. Gdy kurs zaczyna gwałtownie rosnąć, short sellerzy nierzadko wpadają w panikę i masowo odkupują akcje, zanim cena wzrośnie jeszcze bardziej. W takich momentach może pojawić się short squeeze.

2. Kluczowe składniki short squeeze

Nie każda spółka z wysoką liczbą krótkich pozycji doświadczy short squeeze. Potrzebna jest idealna kombinacja kilku czynników:

Wysoki short interest (duża liczba inwestorów liczy na spadek cen)

Wskaźnik short interest (liczba otwartych krótkich pozycji) pokazuje, jaka część wolnego obrotu (free float) znajduje się na krótkich pozycjach.

• Jeśli 20% lub więcej akcji spółki jest sprzedanych krótko, ryzyko short squeeze znacząco rośnie.
• Im więcej inwestorów obstawia spadek, tym większe prawdopodobieństwo, że nagły wzrost kursu zmusi ich do panicznego zamykania pozycji.

Niski free float (niewielka liczba akcji pozostająca w obrocie)

Jeżeli na rynku dostępna jest ograniczona liczba akcji, short sellerzy rywalizują między sobą o ich odkupienie, co prowadzi do gwałtownej licytacji cen.

• Spółki o niskim free float są szczególnie podatne na short squeeze.
• Niedobór podaży w połączeniu z nagłym popytem może doprowadzić do eksplozji kursu.

Nagły katalizator (informacje, wyniki, hype)

• bardzo dobre wyniki finansowe,
• plotki o przejęciu,
• wiralowy wpis na Reddit lub w mediach społecznościowych

Każdy z tych czynników może wywołać gwałtowny wzrost popytu na akcje. Gdy popyt rośnie, rośnie również cena akcji a short sellerzy są zmuszeni odkupywać je po coraz wyższych cenach, co napędza spiralę short squeeze.

3. Eskalacja short squeeze: margin calls i przymusowe zamykanie pozycji

Gdy cena akcji zaczyna dynamicznie rosnąć, short sellerzy otrzymują wezwania do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego (margin calls). Brokerzy wymagają dodatkowych środków, aby utrzymać otwarte pozycje. Jeśli inwestor nie jest w stanie ich dostarczyć, broker automatycznie zamyka pozycję, odkupując akcje na rynku.

To klasyczny efekt domina:

1. Cena akcji rośnie → short sellerzy panikują → odkupują akcje → cena rośnie jeszcze bardziej.
2. Margin calle prowadzą do przymusowych zakupów → cykl się powtarza → kurs osiąga absurdalne poziomy.

To właśnie dlatego short squeeze często doprowadza do parabolicznych wzrostów cen akcji.

4. Jak długo może trwać short squeeze?

Wszystko zależy od liczby inwestorów grających na spadki kursu, którzy wciąż pozostają w pułapce. Niektóre short squeeze trwają zaledwie kilka godzin, inne - jak słynny przypadek Volkswagena z 2008 roku - potrafią windować kurs przez kilka dni.

Gdy większość krótkich pozycji zostanie zamknięta, a napływ nowych kupujących ustanie, kurs zazwyczaj gwałtownie spada, pozostawiając spóźnionych inwestorów z akcjami kupionymi po zawyżonych cenach.

5. Najbardziej ekstremalny short squeeze w historii: Volkswagen 2008

Jednym z najbardziej znanych short squeeze był przypadek Volkswagena, gdy Porsche potajemnie skupiło większość akcji spółki, pozostawiając jedynie 6% akcji w wolnym obrocie. Inwestorzy grający na spadek zostali uwięzieni bez możliwości odkupu akcji, co doprowadziło do wzrostu kursu o 350% w zaledwie dwa dni. Volkswagen na krótko stał się najdroższą spółką świata.

Podsumowanie

Aby short squeeze osiągnął pełną skalę, muszą wystąpić następujące czynniki:

• wysoki poziom krótkich pozycji,
• ograniczona liczba dostępnych akcji,
• nagły katalizator,
• margin calle i przymusowe zakupy.

Short squeeze przypomina zapalenie zapałki w pomieszczeniu pełnym benzyny - wystarczy jedna iskra.

📌 Cornering - zawładnięcie rynkiem

Na rynkach finansowych termin cornering the market budzi zarówno podziw, jak i kontrowersje. W swojej istocie strategia ta polega na tym, że inwestor lub grupa inwestorów zdobywa dominującą pozycję w danym aktywie - niezależnie od tego, czy są to akcje, surowce czy obligacje - aby manipulować podażą i dyktować ceny. Celem jest stworzenie sztucznego niedoboru, podbicie cen i zmuszenie pozostałych uczestników rynku do znalezienia się w niekorzystnej sytuacji, w której nie mają innego wyjścia, jak kupować aktywo po zawyżonych cenach. Pojęcie to jest bezpośrednio powiązane z short squeeze.

Jak działa cornering rynku?

Mechanizm corneringu jest w teorii prosty, ale w praktyce niezwykle trudny do przeprowadzenia. Zazwyczaj przebiega w trzech kluczowych etapach:

1. Faza akumulacji

Pierwszym krokiem jest dyskretne zgromadzenie dużej części dostępnego aktywa. Proces ten zazwyczaj odbywa się stopniowo, aby nie wzbudzać podejrzeń. W przypadku surowców może to oznaczać skup fizycznych zasobów (np. srebra, ropy czy pszenicy). W przypadku akcji chodzi o zakup znacznego procentu akcji znajdujących się w wolnym obrocie, co ogranicza podaż dostępnych walorów.

2. Ściśnięcie podaży (supply squeeze)

Gdy wystarczająca ilość aktywa zostanie zgromadzona, inwestor zaczyna zwiększać kontrolę nad rynkiem, ograniczając dostępną podaż. W tym momencie inwestorzy grający na spadki znajdują się już w poważnych tarapatach. Muszą zamknąć swoje pozycje, ale napotykają na kurczącą się podaż, co prowadzi do gwałtownego wzrostu cen. To wywołuje paniczne zakupy i szybki, często niekontrolowany wzrost wartości aktywa.

3. Przymusowe zamykanie pozycji i realizacja zysków

W miarę narastania paniki inwestorzy znajdujący się po złej stronie rynku zaczynają odkupywać aktywo po każdej dostępnej cenie, aby tylko zamknąć swoje pozycje. Pozwala to inwestorowi, który „zawładnął rynkiem”, rozpocząć sprzedaż posiadanych aktywów z ogromnym zyskiem. Największym wyzwaniem jest jednak wyjście z pozycji bez wywołania załamania cen.

Próby corneringu rynku 

Choć strategia ta brzmi jak przepis na sukces, historia pełna jest zarówno spektakularnych zwycięstw, jak i bolesnych porażek prób zawładnięcia rynkiem.

Bracia Hunt i squeeze na srebrze (1980)

Nelson i William Hunt próbowali przejąć kontrolę nad rynkiem srebra, skupując ogromne ilości fizycznego kruszcu oraz kontraktów terminowych. Ceny wzrosły z 6 USD do niemal 50 USD za uncję. Interwencja regulatorów oraz drastyczne podwyższenie depozytów zabezpieczających doprowadziły jednak do gwałtownego krachu, który zniszczył majątki warte miliardy dolarów.

Piggly Wiggly i short squeeze (1923)

Założyciel sieci spożywczej Clarence Saunders próbował zawładnąć rynkiem akcji własnej spółki, aby ukarać short sellerów. Początkowo doprowadził do gwałtownego wzrostu cen, jednak giełda zmieniła zasady obrotu, co doprowadziło do załamania jego strategii i ostatecznie bankructwa.

„Król miedzi” i skandal Sumitomo (lata 90.)

Yasuo Hamanaka, trader korporacji Sumitomo, próbował przejąć kontrolę nad globalnym rynkiem miedzi, gromadząc ogromne zapasy metalu. Przez lata skutecznie manipulował cenami, jednak ostatecznie jego działania wyszły na jaw, prowadząc do straty w wysokości 2,6 mld USD i kary więzienia.

Choć wizja pełnej kontroli nad rynkiem finansowym bywa kusząca, rzeczywistość jest znacznie bardziej ryzykowna. Regulatorzy, konkurenci oraz same prawa podaży i popytu często działają przeciwko takim próbom. Do największych zagrożeń należą:

• Interwencje regulatorów - giełdy i organy nadzorcze monitorują manipulacje rynkowe i mogą wprowadzać zawieszenia notowań, kary finansowe, a nawet odpowiedzialność karną.
• Pułapka płynności - posiadanie zbyt dużej części aktywa może uniemożliwić jego sprzedaż bez załamania ceny aktywa.
• Reakcja rynku i instytucji - nienaturalne wzrosty cen często prowadzą do zdecydowanej reakcji władz i instytucji finansowych.

📈Historyczne przykłady short squeeze

Piggly Wiggly (1923)

Jedno z pierwszych udokumentowanych short squeeze miało miejsce w 1923 roku i dotyczyło amerykańskiej sieci supermarketów Piggly Wiggly. Założyciel spółki, Clarence Saunders, zauważył, że inwestorzy masowo grają na spadek akcji jego firmy i postanowił postawić temu kres skupując wszystkie dostępne akcje własnej firmy. Nagły wzrost popytu doprowadził do eksplozji kursu i ogromnych strat posiadaczy krótkich pozycji. Ostatecznie regulatorzy zawiesili obrót akcjami, co uniemożliwiło Saundersowi pełne wykorzystanie strategii.

Volkswagen (2008)

W październiku 2008 roku Volkswagen w wyniku short squeeze na krótko stał się spółką o najwyższej kapitalizacji rynkowej na świecie. Porsche, które stopniowo zwiększało swoje zaangażowanie w akcje Volkswagena, ogłosiło, że kontroluje 74% praw głosu. Informacja ta oznaczała, że jedynie 6% akcji pozostaje w wolnym obrocie. Short sellerzy zostali zmuszeni do panicznego odkupu akcji, co doprowadziło do rekordowych wzrostów cen akcji, zanim kurs ostatecznie się załamał.

GameStop (2021)

Najbardziej znany współczesny przykład short squeeze miał miejsce na początku 2021 roku, gdy inwestorzy indywidualni skupieni wokół forum Reddit r/WallStreetBets zaczęli masowo kupować akcje GameStop. Skala skoordynowanych zakupów doprowadziła do wzrostu kursu o ponad 100 razy w ciągu jednego miesiąca, zaskakując fundusze hedgingowe i powodując miliardowe straty po stronie inwestorów grających na spadki.

Tesla (2020)

Tesla również doświadczyła kilku short squeeze, z których jeden z najbardziej znaczących miał miejsce w 2020 roku. Wielu inwestorów wątpiło w zdolność spółki do utrzymania wysokiego tempa wzrostu, co doprowadziło do wzrostu liczby krótkich pozycji. Optymistyczne wyniki finansowe oraz rosnący popyt na pojazdy elektryczne doprowadziły jednak do wzrostu kursu z około 300 USD do ponad 450 USD, wypychając short sellerów z rynku.

Wnioski z historii

1. Short squeeze są nieprzewidywalne - nawet doświadczeni traderzy i fundusze hedgingowe mogą zostać zaskoczeni, gdy dynamika rynku gwałtownie się zmienia.
2. Płynność ma kluczowe znaczenie - gdy akcje stają się trudno dostępne, ceny mogą eksplodować, ponieważ short sellerzy desperacko próbują zamknąć swoje pozycje.
3. Regulatorzy i giełdy mogą interweniować - jak pokazują przypadki Piggly Wiggly oraz GameStop, organy nadzorcze czasami wkraczają, aby ustabilizować ekstremalne ruchy rynkowe.
4. Inwestorzy indywidualni mogą wygrać (ale timing jest kluczowy) - choć niektórzy uczestnicy rynku zarobili miliony podczas short squeeze na GameStopie, wielu innych poniosło dotkliwe straty, gdy bańka pękła.
5. Duzi gracze mogą manipulować rynkiem - przypadek Volkswagena i wcześniejsze „corneringi” pokazują, jak potężni uczestnicy rynku potrafią kreować ruchy cenowe na własną korzyść - choć strategia ta może się obrócić przeciwko nim.

Short squeeze to jedne z najbardziej spektakularnych zjawisk na rynkach finansowych, generujące ekstremalną zmienność, ogromne transfery kapitału i - niekiedy - chaos gospodarczy. Choć przyniosły legendarne zyski części inwestorów, równie szybko potrafiły zniszczyć fortuny innych. Kluczowa lekcja? Rynki mogą pozostawać irracjonalne dłużej, niż inwestor jest w stanie pozostać wypłacalny.

👁️Jak przewidywać i reagować na short squeeze

Short squeeze najczęściej pojawia się wtedy, gdy akcje są przedmiotem wysokiego zainteresowania inwestorów grających na spadki kursu, a jednocześnie pojawia się niespodziewany impuls wzrostowy. Aby zidentyfikować potencjalnych kandydatów do short squeeze, inwestorzy powinni monitorować:

• Liczbę krótkich pozycji - wysoki udział krótkich pozycji w stosunku do free float może sygnalizować potencjał wystąpienia short squeeze.
• Wolumen obrotu - nagłe wzrosty aktywności handlowej mogą wskazywać na zbliżające się zamykanie krótkich pozycji.
• Wskaźnik RSI (Relative Strength Index) - pomaga określić, czy akcje są wykupione lub wyprzedane.

W obliczu short squeeze inwestorzy powinni zachować spokój i unikać pochopnych decyzji. Emocjonalne reagowanie na gwałtowne wzrosty cen często prowadzi do niepotrzebnych strat.

📘 Ciekawostki

• Strata Jessego Livermore’a na bawełnie - Livermore został dotkliwie poszkodowany przez short squeeze na rynku bawełny, co było jedną z nielicznych porażek, które przyczyniły się do jego bankructwa.
• Short squeeze Piggly Wiggly - Clarence Saunders zawładnął akcjami własnej spółki w 1923 roku, uwięził short sellerów, jednak po wstrzymaniu obrotu akcjami poniósł druzgocącą stratę.
• Lekcja GameStop - short squeeze z 2021 roku pokazał, że inwestorzy indywidualni działający wspólnie mogą pokonać fundusze hedgingowe i wywołać dynamiczne wzrosty cen.
• Wpływ niskiego free float - short squeeze są szczególnie gwałtowne w spółkach o niskim free float, gdzie ograniczona podaż akcji zmusza short sellerów do szybkiego odkupu.
• Sygnał ostrzegawczy: short interest - gdy krótkie pozycje przekraczają 30% wolnego obrotu, nawet niewielki katalizator może uruchomić lawinę przymusowych zakupów.
• Ukryta faza budowy - wiele short squeeze rozwija się po cichu: wolumen rośnie, podaż się kurczy, a short sellerzy dokładają do stratnych pozycji, dostarczając paliwa dla późniejszej eksplozji cen.