Gorzki wzrost cen kawy. Czy czeka nas kolejna fala drożyzny w kawiarniach?

Dokładnie rok temu po spadku cen kawy Arabiki poniżej 300 centów za funta mogliśmy dyskutować o końcu drożyzny na rynku kawy. Choć ceny w sklepach czy kawiarniach pozostawały wysokie, to jednak perspektywy dotyczące zmiany globalnych fundamentów trzymały konsumentów w nadziei, że sytuacja ulegnie poprawie. W październiku zeszłego roku obserwowaliśmy kolejny szczyt bliski 440 centów za funta, ale od tego czasu cena zanurkowała do poziomów 250 centów za funta na przełomie maja oraz czerwca w oczekiwaniu na rekordowe zbiory w Brazylii. Teraz jednak pogoda ponownie narzuca rynkową narrację i podbija ceny kawy do nawet 350 centów za funt, notując niemal najwyższe poziomy w tym roku. Cena kawy zalicza 6 lipca największy dzienny wzrost od 2000 roku, opiewający na ponad 15%. Czy czeka nas kolejna fala drożyzny na rynku kawy i pozostałych towarach rolnych? 

Pogodowy rollercoaster i widmo „Super El Niño”

Głównym reżyserem całego zamieszania jest jak zwykle pogoda, która na rynkach rolnych potrafi rozdawać karty w bezwzględny sposób. W kluczowym brazylijskim regionie Minas Gerais, odpowiadającym za lwią część produkcji Arabiki na świecie, najpierw pojawiły się potężne, czerwcowe ulewy. W tygodniu kończącym się 28 czerwca opady były o blisko 2000% wyższe od normy historycznej, co całkowicie uniemożliwiło maszynom wjazd na pola i mocno pogorszyło jakość ziaren, opóźniając zbiory do 52% (wobec 60% rok wcześniej i 55% względem 5-letniej średniej). Jakby tego było mało, zaraz potem nastąpił drastyczny zwrot w drugą stronę i absolutny brak opadów (okrągłe 0 mm) na początku lipca. Uprawy kawy bardzo nie lubią zmiennej pogody, dlatego taki zwrot o 180 stopni może powodować, że perspektywy zbiorów na ten i kolejny sezon ulegną drastycznej zmianie. 

Efekt cenowy na giełdach był natychmiastowy i wręcz podręcznikowy:

• Podczas sesji 6 lipca wrześniowe kontrakty na Arabikę zaliczyły spektakularny, jednodniowy skok o blisko 18%, kończąc sesję wzrostem na poziomie 15%, przebijając barierę 350 centów za funt po raz pierwszy od stycznia. Był to największy jednodniowy ruch cenowy od 2000 roku.
• Tańsza i mocniejsza odmiana kawy, Robusta, nie pozostała dłużna, rosnąc o 8% i przekraczając poziom 4100 USD za tonę. 

Warto podkreślić, że zjawisko pogodowe El Niño w mieszany sposób wpływa na pogodę w Brazylii, ale ma jednoznaczne znaczenie dla produkcji kawy w Azji południowo-wschodniej. Silne susze powodują, że produkcja Robusty zaczyna wyraźnie spadać. 

W odpowiedzi na zmianę perspektyw pogodowych fundusze inwestycyjne zaczęły w popłochu pokrywać krótkie pozycje, reagując na oficjalne formowanie się anomalii pogodowej El Niño na Pacyfiku. Synoptycy dają obecnie aż 67% szans na nadejście niszczycielskiej wersji „Super El Niño”, która zagraża prawidłowemu kwitnieniu drzewek kawowych.

Nawozy, koszty pracy i puste magazyny

Jeżeli liczycie na to, że dystrybutorzy i właściciele kawiarni wezmą te podwyżki na własne barki, spójrzmy prawdzie w oczy, gdyż fundamenty rynkowe są dla konsumentów bezlitosne:

• Certyfikowane zapasy Arabiki monitorowane przez giełdę ICE skurczyły się do najniższego poziomu od ponad 2 lat. Towaru fizycznego na rynku po prostu zaczyna brakować. Pomimo tego, że dane USDA pokazują nadwyżkę od kilku lat, to globalne zapasy cały czas maleją
• W Wietnamie (kluczowym producencie Robusty) rolnicy walczą z wcześniejszą suszą oraz drastyczną, roczną presją kosztową. Ceny nawozów i paliw skoczyły tam o 30% rok do roku, a koszty pracy o kolejne 33%.
• Analizy historyczne z ostatnich lat pokazują, że sierpień bywa jednym z najlepszych miesięcy dla cen kawy w roku, a potencjał wzrostowy na bazie średniej 5-letniej może utrzymać się aż do końca roku.

Drożeje całe menu, czyli nie tylko kawa

Aby dopełnić czarny obraz rynku, warto rzucić okiem na inne surowce miękkie, bo kawa nie jest odosobnioną wyspą drożyzny. Miłośnicy słodkości również muszą przygotować portfele. Kakao, które po spektakularnym wzroście cenowym w 2024 roku zaliczyło na początku kwietnia 2026 roku głęboki krach do poziomu 3000 USD za tonę (wywołany potężną destrukcją popytu i modyfikacją receptur przez producentów), na przełomie czerwca oraz lipca nagle wystrzeliło w górę, notując najwyższe poziomy od stycznia. Dokładnie podczas tej samej, gorącej sesji z 6 lipca, wrześniowy kontrakt na kakao w Nowym Jorku wzrósł o około 13–14%, osiągając 6-miesięczny szczyt na poziomie 5700 USD za tonę. Powód? Niemal bliźniaczy: nadmierne deszcze w Afryce Zachodniej, które podtopiły drogi transportowe i wywołały epidemie chorób drzew, a dodatkowo miały negatywny wpływ na wcześniej niesprzedane kakao, które obecnie może nie nadawać się do jakichkolwiek dostaw. 

Wygląda na to, że po chwilowej, wiosennej przerwie konsumenci muszą przygotować się na powrót drożyzny. Połączenie nieprzewidywalnych anomalii pogodowych związanych z El Niño, nieustępliwej presji na koszty produkcji (drogie nawozy, paliwa, praca) oraz drastycznie kurczących się zapasów sprawia, że nasza codzienna chwila przyjemności z filiżanką ulubionego napoju w niedalekiej przyszłości może okazać się być towarem luksusowym. Pora oswoić się z myślą, że za poranne przebudzenie przyjdzie nam w najbliższych miesiącach zapłacić znacznie więcej.

Wykres przedstawia tygodniowe zachowanie cen kawy.

W zaledwie 5 tygodni kawa odrobiła niemal 8 miesięczne straty. Źródło: xStation5

Michał Stajniak, CFA

Wicedyrektor Działu Analiz XTB

michal.stajniak@xtb.pl