Spadki ASML: Marzenia i plotki nie przełamią monopolu

Akcje największej, i według wielu, najważniejszej spółki z Europy, ASML straciły aż 8% podczas poniedziałkowej sesji. Sytuacja była tak drastyczna, że giełda w Amsterdamie musiała zawiesić notowania na instrumencie.

Impulsem spadkowym dla spółki była wiadomość że Chiny mają rozpocząć masową produkcję systemów “DUV” (pracujące w systemie ArF). Co to jednak naprawdę znaczy dla rynku oraz ASML?

Pytania bez odpowiedzi

W dość prostym komunikacie zawarta jest duża ilość implikacji, wątpliwości oraz pytań - jednak niemal żadnych konkretów.

• Firma widmo

  • Najlepszym źródłem pierwotnym jest artykuł Reuters, wskazuje on na anonimowego informatora z wewnątrz chińskiej branży półprzewodników, który przekazał że niewielka państwowa spółka z Szanghaju ma podjąć się prób produkcji maszyn DUV. Ilość informacji o podmiocie w internecie jest bliska szczątkowej - na chwilę obecną trudno jest ustalić czy zaangażowane w inicjatywę firmy w ogóle istnieją.

• Produkcja - ale bez masy 

  • “Masowa produkcja”, na jaką wskazują niektóre źródła to planowane 5 maszyn w 2026 roku oraz nawet do 20 maszyn w 2027 roku. Czy to masowa produkcja? ASML już dziś produkuje dziesiątki takich maszyn rocznie.

• Wyścig sprzed dekady 

  • Dla ASML biznes DUV to segment z którego spółka się wycofuje - bo jest to standard przestarzały względem głównego biznesu ASML jakim jest EUV (Extreme Ultraviolet). 

• Nie wszystkie DUV są sobie równe

  • Jeśli chińskie DUV (mowa tu konkretnie o maszynach ArF) istnieją to nie wiadomo nic na temat ich rozdzielczości, niezawodności przepustowości czy uzysku - nawet niewielka zmiana tych parametrów może pogarszać ich rentowność o rzędy wielkości. 

Wyniki ASML z podziałem na kraj i segment [2026]

Source: ASML

Reasumując, sam segment DUV, mimo że wciąż istotny (niecałe 30% sprzedaży) to sam ASML dość wyraźnie wycofuje się z niego bo przełomowy EUV oferuje dużo lepsze marże i skalę wzrostu która z dużą nawiązką rekompensuje chiński rynek - zakładając że ten miałby szybko zniknąć dla spółki. 

Niezniszczalny monopol?

Można jednak zadać sobie dużo ważniejsze pytanie. Czy skoro Chiny mają obecnie technologie produkcji DUV - a przynajmniej tak twierdzą nie podparte żadnymi dowodami, anonimowe źródła - to czy nie jest kwestią czasu aż Chińczycy zdobędą również technologię EUV, która jest główną przewagą ASML na rynku?

Absolutnie i w żadnym wypadku - nie. Jeśli Chiny uzyskały zdolność do produkcji maszyn DUV (ArF) w zawrotnym wolumenie kilku sztuk - to reprezentuje to jedynie zatkanie dziury w zdolnościach chińskiego przemysłu litograficznego, który nawet w świetle tej hipotetycznej rewelacji zostaje opóźniony o dekady względem Europejskiego ASML. Trudno znaleść okoliczności w których byłby to przełom.  

Należy zrozumieć że produkty ASML to nie rozwiązania konsumenckie jak np. elektronika konsumencka które można skopiować. Przejście z DUV na EUV to nie krok czy marsz - a lot, nie tyle na Księżyc ile na Marsa. 

Aby ASML znalazł się tam gdzie jest dziś musiał zbudować on sieć ultra-wyspecjalizowanych spółek które na przestrzeni dekad dopracowywały do perfekcji każdy komponent maszyn ASML. Nawet pozyskanie gotowej maszyny EUV ASML (których ochrona jest zbliżona do tej jaką otacza się np. Broń jądrową) byłoby wstępem do stworzenia od podstaw całego łańcucha produkcji i w najlepszym wypadku zajęłoby to wiele lat. Próba odtworzenia sukcesu ASML przez jakikolwiek inny podmiot metodą klasycznego R&D to w najlepszym wypadku 10 a bardziej prawdopodobnie - ok. 20 lat. 

Wyniki ASML [2018-2026]

Obecna przecena na ASML to ruch cenowy oparty o niepotwierdzone informacje o wysokim stopniu nadinterpretacji przez rynek. Sytuacja fundamentalna oraz perspektywa ASML pozostaje bez zmian.

Kamil Szczepański

Analityk Rynków Finansowych XTB