(Prawie) wszystko co powinieneś wiedzieć o OKI

To już oficjalne. 1 stycznia 2027 r. w życie wchodzi ustawa o OKI, czyli Osobiste Konto Inwestycyjne. 

Jaki jest cel OKI?

Choć OKI może służyć po części jako konto na którym odkładać będziemy środki na emeryturę, to w odróżnieniu od IKE i IKZE jego podstawowym założeniem będzie przekierowanie części oszczędności gospodarstw domowych z kont oraz lokat bankowych w stronę rynku kapitałowego. Z OKI środki wypłacić będzie można w dowolnym momencie bez utraty wypracowanych ulg. 

Co warto nadmienić, Polska jest jedynym krajem UE, w którym gotówka stanowi ponad 10 proc. aktywów finansowych gospodarstw domowych – kapitał, który można zaktywizować jest więc znaczny. Co więcej, kapitalizacja spółek notowanych na GPW w relacji do PKB to zaledwie 25%. Średnia w UE przekracza 50 proc.

Według prognoz Ministerstwa Finansów, dzięki nowemu mechanizmowi do 2040 roku na warszawski parkiet może popłynąć dodatkowe 74 miliardy złotych. 

Kto może zyskać?

Przede wszystkim – polski inwestor indywidualny, który w końcu otrzyma elastyczne narzędzie do budowania majątku bez podatku Belki (ale o tym za chwilę).

Wydaje się jednak, że zwycięzcami mogą być także mniejsze spółki notowane na GPW (np. te wchodzące w skład sWIG80).

Dlaczego?

Za około 70% obrotów na GPW odpowiadają inwestorzy zagraniczni. W większości są to globalne fundusze, dla których zakup akcji mniejszych spółek z polskiego rynku wiązałby się z wywołaniem nienaturalnych skoków cenowych. Wycofanie się z takiej inwestycji przy niskiej płynności byłaby niezwykle trudna. 

O ile więc w dużych spółkach dominuje kapitał zagraniczny, to na mniejszych udział inwestorów indywidualnych jest już dalece większy. Dla przykładu – na NewConnect udział krajowych inwestorów indywidualnych to blisko 90%.

Ostatnie wzrosty, napędzane po części przez zagraniczny kapitał, w dużej mierze ominęły sWIG80. Indeks sWIG80TR (Total Revenue, uwzględniający automatyczne reinwestowanie wypłacanych dywidend) urósł od początku roku o nieco ponad 6%. mWIG40TR w tym samym okresie odnotował przeszło 32-proc. wzrost, WIG20TR zaś ok. 28-proc.

Wskaźnik P/E dla sWIG80 utrzymuje się dłuższego czasu w okolicach 15. W przypadku mWIG40 wzrósł w ostatnim czasie do 18. Dla WIG20 do 16.

Zasady

Największą zaletą Osobistego Konta Inwestycyjnego jest całkowity brak podatku Belki (19%) od wypracowanych zysków. Ulga ta obowiązuje do momentu, w którym średnia roczna wartość aktywów na koncie nie przekracza ustawowych limitów.

Podstawowy limit wynosi 100 tys. zł. Od 2030 roku próg ten będzie corocznie waloryzowany o zannualizowany wskaźnik inflacji CPI za pierwsze trzy kwartały roku poprzedniego.

Co w sytuacji, gdy wartość portfela przekroczy barierę 100 tys. zł? 

Zyski nadal nie będą obciążone klasycznym podatkiem Belki, ale od samej nadwyżki zapłacić trzeba będzie nowy podatek od wartości aktywów. W pierwszym roku funkcjonowania OKI jego stawka wyniesie 0,85%. W kolejnych latach zostanie on uelastyczniony i powiązany ze stopami procentowymi – będzie to 19% stopy referencyjnej NBP (przy obecnych stopach byłoby to ok. 0,71%).

Ograniczenia

Konstrukcja OKI wyraźnie promuje rodzimy rynek. Kapitał w ramach głównego limitu 100 tys. zł będziemy mogli lokować m.in. w:

• Akcje – pod warunkiem, że dana spółka posiada kapitał zakładowy w złotych.

• Obligacje skarbowe oraz obligacje korporacyjne (denominowane w złotych).

• Fundusze ETF – jeśli co najmniej 70% spółek wchodzących w skład funduszu posiada kapitał zakładowy w złotych. 

Warto dodać, że gotówka na rachunku powiązanym z kontem maklerskim wlicza się do głównego limitu 100 tys. zł. 

OKI przewiduje również możliwość oszczędzania na lokatach i rachunkach bankowych (prowadzonych w PLN), jednak w tym przypadku obowiązuje znacznie niższy próg zwolnienia od podatku Belki, wynoszący 25 tys. zł. Należy zaznaczyć, że jest on zawarty w głównym limicie 100 tys. zł, nie stanowi progu dodatkowego. 

• Przykładowo – jeżeli średni roczny poziom wartości aktywów ulokowanych przez inwestora na lokacie oszczędnościowej wyniesie 25 tys. zł, to na rynku akcji, w obligacjach bądź funduszach ETF będzie on mógł posiadać aktywa o średniej rocznej wartości 75 tys. zł zanim zostanie obciążony podatkiem Belki.

Na koncie OKI można będzie kupować także zagraniczne akcje (np. spółek z amerykańskiej giełdy) czy globalne ETF-y (np. na indeks S&P 500). W całości objęte one zostaną jednak podatkiem od wartości aktywów (nie będą wchodzić w ramy limitu 100 tys. zł). W kontekście dywidend, nawet jeśli polski fiskus nie pobierze podatku Belki, kraj macierzysty zagranicznej spółki wciąż może pobrać podatek u źródła (tzw. Withholding Tax).