UE zawiesza porozumienie handlowe z USA. Złoto rośnie niemal 2%

Parlament Europejski w poniedziałek 23 lutego 2026 r. zamroził proces ratyfikacji porozumienia handlowego UE–USA (tzw. Turnberry Agreement), które zostało wynegocjowane w lipcu 2025 r. Decyzja jest bezpośrednią reakcją na chaos prawny i polityczny wywołany orzeczeniem Sądu Najwyższego USA z 20 lutego 2026 r., który uznał cła Trumpa nałożone na mocy IEEPA za nielegalne, oraz na natychmiastową odpowiedź prezydenta w postaci nowych globalnych ceł.

Orzeczenie Sądu Najwyższego USA

20 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy USA w głosowaniu 6-3 orzekł, że prezydent Trump przekroczył swoje uprawnienia, nakładając masowe cła na mocy International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) z 1977 r. Sędzia główny John Roberts napisał w uzasadnieniu, że IEEPA nie daje prezydentowi prawa do nakładania ceł, gdyż jest to uprawnienie podatkowe zarezerwowane dla Kongresu. Orzeczenie unieważnia cła, które wygenerowały ponad od 130 do nawet 180 mld USD przychodów celnych, a w ciągu dekady miały przynieść 1,4 bln USD.

Reakcja Trumpa: nowe cła na mocy Sekcji 122 Ustawy Handlowej

Zaledwie kilka godzin po orzeczeniu Trump podpisał zarządzenie wykonawcze nakładające nowe globalne cło w wysokości 10% na mocy Section 122 Trade Act of 1974, przepisu, który nigdy wcześniej nie był wykorzystywany do tego celu. Następnego dnia, 21 lutego, Trump ogłosił na Truth Social podwyższenie stawki do 15%, czyli do maksymalnego poziomu dopuszczalnego przez tę ustawę. Nowe cła mają obowiązywać od 24 lutego 2026 r. i mogą trwać maksymalnie 150 dni bez zgody Kongresu (tj. do ok. 23 lipca 2026 r.).

Trump opublikował na Truth Social serię komentarzy, w których:

• Nazwał sędziów, którzy głosowali przeciw niemu, „głupcami" i „hańbą dla swoich rodzin"​
• Oświadczył też dzisiaj: „Any nation that wants to play games with the Supreme Court decision will be met with a much higher tariff, and worse", grożąc wyższymi cłami krajom, które próbowałyby wykorzystać orzeczenie
• Podkreślił również dzisiaj: „I do not have to go back to Congress to get approval of tariffs", wskazując na swoją determinację do omijania Kongresu​
• Zapowiedział, że w ciągu najbliższych miesięcy administracja określi i ogłosi nowe, „prawnie dopuszczalne" stawki celne​

Dlaczego PE zamroził ratyfikację

To już drugie zawieszenie procesu ratyfikacji. Pierwsze miało miejsce w styczniu 2026 r., gdy Trump groził cłami krajom europejskim sprzeciwiającym się jego próbom przejęcia Grenlandii. Po wycofaniu gróźb prace parlamentarne zostały wznowione, a głosowanie zaplanowano na wtorek 24 lutego.

Jednak po orzeczeniu Sądu Najwyższego i natychmiastowym nałożeniu nowych ceł przez Trumpa, przewodniczący komisji handlu PE Bernd Lange zwołał nadzwyczajne posiedzenie na poniedziałek 23 lutego i zaproponował zawieszenie prac legislacyjnych „do czasu uzyskania kompleksowej oceny prawnej i jasnych zobowiązań ze strony USA".

Kluczowe pytanie, które postawił Lange: „Czy nowe cła na mocy Section 122 nie oznaczają złamania porozumienia?" Problem polega na tym, że nowe 15-procentowe cło globalne Trumpa jest nakładane dodatkowo do istniejących stawek MFN,  co potencjalnie podnosi efektywne obciążenie celne eksportu UE powyżej uzgodnionego pułapu 15%.​

Negocjatorka EPP Zeljana Zovko stwierdziła, że „nie mamy innego wyjścia" niż wstrzymać proces ratyfikacji do czasu uzyskania jasności.​

Stanowisko Komisji Europejskiej

Komisja Europejska zajęła twarde stanowisko, oświadczając: „A deal is a deal" (umowa to umowa). W oficjalnym komunikacie Komisja:

• Zażądała od USA „pełnej jasności" co do dalszych kroków po orzeczeniu SN​
• Stwierdziła, że „obecna sytuacja nie sprzyja budowaniu uczciwych, zrównoważonych i wzajemnie korzystnych relacji handlowych"​
• Podkreśliła, że produkty UE muszą nadal korzystać z „najbardziej konkurencyjnego traktowania, bez podwyżek ceł ponad jasno uzgodniony, całościowy pułap"
• Ostrzegła, że nieprzewidywalnie stosowane cła są „z natury destrukcyjne" i podważają stabilność rynków​

Jakie stawki celne obowiązują teraz

Kluczowa kwestia prawna: czy nowe 15-procentowe cło na mocy Section 122 jest nakładane obok (ponad) stawki wynikającej z porozumienia Turnberry, czy je zastępuje. Przedstawiciel handlowy USA Greer twierdzi, że nowe cło jest „odrębne" od istniejących porozumień. Jeśli tak, efektywna stawka na większość europejskiego eksportu mogłaby wzrosnąć z 15% do nawet 30% (15% Turnberry + 15% Section 122).​

Według Yale Budget Lab, gdyby Section 122 został zastosowany w pełnym zakresie 15% bez wyłączeń, efektywna stawka celna USA mogłaby wzrosnąć do 24,1%, czyli nawet powyżej poziomu, który obowiązywał przy cłach IEEPA (16,9%). Bez nowych ceł zastępczych średnia efektywna stawka celna USA spadła do 9,1%, najwyższej od 1946 r., ale znacząco niższej niż w szczycie 2025 r.​

Podsumowanie

Najbliższe tygodnie będą kluczowe. Parlament Europejski wstrzymał ratyfikację na czas nieokreślony, a jej wznowienie zależy od jasnych odpowiedzi Waszyngtonu. Dla europejskich eksporterów kluczowym ryzykiem jest scenariusz, w którym nowe 15-procentowe cło Section 122 jest nakładane ponad stawki z porozumienia Turnberry, co de facto podwoiłoby obciążenie celne. UE jednoznacznie dała do zrozumienia, że takiego scenariusza nie zaakceptuje. Jednocześnie Izba Reprezentantów już wcześniej przegłosowała rezolucję odrzucającą cła Trumpa na Kanadę, co wskazuje na rosnący opór wewnątrz USA wobec agresywnej polityki celnej. Sytuacja pozostaje dynamiczna i nieprzewidywalna.

Sytuacja na rynku

W odpowiedzi na decyzję UE na temat wstrzymania ratyfikacji umowy handlowej, obserwujemy wzrosty cen na rynku złota. Złoto sięga już niemal 5200 USD za uncję i rośnie nimal 2%. Co ciekawe, nie obserwujemy większych ruchów na EURUSD czy na europejskich spółkach.