Địa chính trị vs. Dữ liệu thực tế: Điều gì thực sự đang xảy ra trên thị trường dầu?

Đợt điều chỉnh của giá dầu gần đây, có thời điểm lên tới 8% trong tuần này, chủ yếu đến từ việc tâm lý lo ngại về tình hình Trung Đông tạm thời hạ nhiệt, thay vì một giải pháp lâu dài cho cuộc khủng hoảng hiện tại — vốn được kỳ vọng sẽ được giải quyết chỉ sau vài tuần. Thị trường đang phản ứng với những tiêu đề mới liên quan đến khả năng hạ nhiệt căng thẳng, nhưng xét cho cùng, chưa có thay đổi đáng kể nào thực sự diễn ra. Trong khi đó, các hoạt động thực tế vẫn tiếp diễn, với những giải pháp được triển khai nhằm duy trì hoạt động giao thương dầu mỏ và hạn chế nguy cơ những tình huống tương tự xảy ra trong tương lai. Mặc dù các yếu tố cơ bản như cung và cầu đóng vai trò quan trọng đối với giá dầu trong dài hạn, trong ngắn hạn, giá vẫn chủ yếu bị chi phối bởi các tiêu đề truyền thông. Vậy điều gì đã thực sự đáng chú ý trong đợt giảm giá dầu gần đây?

• Mở cửa ngoại giao tại Tehran: Cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi và người đồng cấp Iran Abbas Araghchi đã làm dấy lên kỳ vọng về việc thiết lập một hành lang vận tải tạm thời tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, sau đó Iran đưa ra những thông tin tiêu cực về triển vọng đàm phán, đồng thời một tàu chở dầu của Ấn Độ đã quay đầu.

• “Economic D-Day” nhẹ nhàng hơn dự kiến: Gói trừng phạt do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố được các nhà giao dịch xem như một công cụ gây sức ép trong đàm phán thay vì một lệnh phong tỏa toàn diện. Mặt khác, Iran đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc xuất khẩu dầu, trong khi Donald Trump tiếp tục đề cập đến việc cô lập Iran hơn nữa.

• Tồn kho dầu thô của Mỹ tăng: Báo cáo API cho thấy tồn kho dầu Mỹ tăng 4,2 triệu thùng, cao hơn nhiều so với mức tăng 1,8 triệu thùng được dự báo, qua đó phần nào giảm áp lực trên thị trường nội địa. Tuy nhiên, báo cáo này sau đó đã bị đảo ngược tác động bởi dữ liệu DOE, khi tồn kho dầu thô chỉ tăng nhẹ trong khi tồn kho các sản phẩm dầu mỏ giảm mạnh.

• Dòng dầu âm thầm rời khỏi Vùng Vịnh: Bất chấp những tuyên bố cứng rắn về chiến tranh, ngày càng nhiều dầu thô đang được vận chuyển ra khỏi Vịnh Ba Tư thông qua các tuyến đường thay thế và có hộ tống. Mặc dù trên danh nghĩa eo biển Hormuz đang bị phong tỏa hai lớp, trong vòng 24 giờ đã có ít nhất 7 tàu đi qua eo biển với thiết bị phát tín hiệu được bật, trong khi có thể còn nhiều tàu hơn đi qua theo phương thức ẩn danh.

Các nhà sản xuất tăng cường phòng hộ và rủi ro thiếu cầu vào năm 2027

Trong khi thị trường giao ngay liên tục phản ứng với các tiêu đề truyền thông, một thay đổi quan trọng về mặt cơ bản đang diễn ra ở phần xa của đường cong kỳ hạn. Việc giá hợp đồng năm 2027 tăng lên khoảng 80 USD đối với Brent và 75 USD đối với WTI đã kích hoạt làn sóng phòng hộ từ các công ty sản xuất dầu, tức nhóm E&P:

• Đảm bảo tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) 7–10%: Mức giá 80 USD cho phép các nhà sản xuất tại Mỹ (Permian), Brazil hoặc Tây Phi đảm bảo lợi nhuận ổn định và khóa doanh thu cho cả năm. Người ta thường nói các công ty dầu mỏ rất thích khoan dầu, và nếu họ có thể sử dụng nguồn vốn của chính mình để triển khai hoạt động trong khi đã phòng hộ giá, sản lượng tiềm năng có thể tăng đáng kể.

• Tăng chi tiêu vốn: Những dự án ban đầu được lên kế hoạch với giả định giá dầu ở mức 60–65 USD/thùng — như mức giá quan sát được vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026 — có thể được tài trợ đầy đủ khi giá dầu ở mức 80 USD/thùng.

• Sản lượng dầu có thể tăng: Mỹ, Canada, Brazil và các quốc gia khác tại châu Mỹ, cùng với một số quốc gia châu Phi, có thể tăng sản lượng tới 1 triệu thùng/ngày vào năm tới nhờ khả năng khóa giá ở mức 80 USD/thùng. Chi phí cận biên để khai thác thêm một thùng dầu trong các dự án mới thường vào khoảng 55–60 USD. Ngay cả những hình thức khai thác có chi phí cao như dầu đá phiến hoặc dầu cát — bao gồm hoạt động khoan trong điều kiện mặt đất đóng băng — vẫn có thể mang lại lợi nhuận khi giá dầu ở mức 80 USD/thùng.

• Nguy cơ thiếu người mua vào năm 2027: Nếu xung đột tại Trung Đông cuối cùng được giải quyết, sản lượng mới có thể phải đối mặt với lượng dầu được các nhà sản xuất đã khóa giá cao thông qua hoạt động phòng hộ. Kết quả là thị trường vật chất năm 2027 có thể bất ngờ thiếu người mua sẵn sàng chấp nhận mức giá cao như vậy, từ đó kích hoạt một đợt bán tháo mạnh.

Diễn biến đường cong Brent: Tháng 3, tháng 7 và tháng 8/2026

Biểu đồ cấu trúc kỳ hạn của Brent, kết hợp với chỉ báo biên lợi nhuận lọc dầu, cho thấy rõ sự phân kỳ giữa cú sốc ngắn hạn và định giá dài hạn:

• Đường cong tháng 3/2026 (màu tím): thể hiện trạng thái backwardation cực kỳ rõ rệt, khi giá giao ngay từng ở gần 110 USD. Tuy nhiên, từ giữa năm 2027, đường cong liên tục giảm và neo chính xác trong vùng 70–80 USD. Đường cong này phản ánh khá rõ mức mà hợp đồng tháng 10 hiện tại đáng lẽ đang được giao dịch.

• Đường cong tháng 7/2026 (màu xanh): định giá các hợp đồng ngắn hạn tăng rõ rệt do tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz tiếp diễn, đồng thời thúc đẩy biên lợi nhuận lọc dầu tăng lên.

• Đường cong tháng 8/2026 (màu đen): bắt đầu ở mức 88 USD và thoải dần về vùng 70–75 USD. Đáng chú ý, mặc dù phần đầu đường cong hiện tại khá tương đồng với đường cong tháng 3, phần cuối năm 2027 lại dịch chuyển xuống rõ rệt. Điều này không chỉ phản ánh giá giao ngay hiện tại thấp hơn mà còn cho thấy hoạt động phòng hộ gia tăng từ phía các nhà sản xuất.

Đường cong kỳ hạn tháng 3, tháng 7 và tháng 8. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Giá trị dự báo của phần phẳng trên đường cong

Sự ổn định của các hợp đồng kỳ hạn xa và mức chênh lệch thấp giữa các kỳ hạn không thể được sử dụng để dự đoán chính xác giá giao ngay vào một ngày cụ thể trong hai năm tới. Tuy nhiên, chúng cung cấp cho thị trường những thông tin có giá trị về cấu trúc dài hạn:

• Xác định chi phí cận biên: Phần dài của đường cong phản ánh chi phí cận biên dài hạn để khai thác một thùng dầu mới. Nếu giá thấp hơn mức này, việc đầu tư vào các mỏ mới sẽ không còn đủ hấp dẫn.

• Lực hút đối với giá giao ngay: Khi các yếu tố gây sốc địa chính trị hoặc tình trạng gián đoạn hoạt động lọc dầu giảm bớt, giá vật chất của hàng hóa cuối cùng sẽ có xu hướng quay về phần phẳng của đường cong.

• Không có thâm hụt mang tính cấu trúc: Mức chênh lệch thấp giữa các hợp đồng kỳ hạn xa cho thấy các nhà đầu tư tổ chức đang xem đợt tăng giá do chiến tranh và gián đoạn logistics hiện tại chỉ là một hiện tượng tạm thời.

Mọi thứ vẫn phụ thuộc vào Trump (Fake it, till you make it)

Khi nói về Donald Trump, chúng ta đã nhiều lần sử dụng các thuật ngữ như TACO, NACHO hay thậm chí TAMALES. Tuy nhiên, cuối cùng thì phần lớn biến động vẫn xuất hiện sau những phát biểu của ông. Vào giữa tuần cuối cùng của tháng 8, Donald Trump cho biết eo biển Hormuz đã mở và khoảng 10 triệu thùng dầu/ngày gần đây vẫn được vận chuyển qua khu vực này. Mặc dù thoạt nhìn đây có vẻ là thông tin tích cực, cần lưu ý rằng chính thị trường và các tổ chức quốc tế mới là những yếu tố đóng vai trò lớn trong việc ổn định thị trường dầu, chứ không phải bản thân Donald Trump.

Hơn nữa, thị trường ngày càng bắt đầu nghi ngờ những phát biểu và lời trấn an của ông. Điều này cũng thể hiện qua diễn biến của thị trường dầu sau khi thị trường chứng khoán Mỹ mở cửa, khi giá Brent tăng trở lại lên tới 88 USD/thùng. Báo cáo DOE cũng góp phần vào diễn biến này khi hoàn toàn đảo ngược tác động trước đó của báo cáo API.

Do đó, nếu không có thay đổi đáng kể trong thời gian tới, đợt giảm giá dầu gần đây có thể một lần nữa chỉ mang tính giới hạn, trong khi phần bù rủi ro trên thị trường nhiên liệu có thể quay trở lại với cường độ mạnh hơn và tiếp tục thiết lập những mức đỉnh mới.

Brent hiện đã thu hẹp gần một nửa mức giảm mạnh của ngày hôm qua, vốn chủ yếu xuất phát từ những tin đồn thay vì những thay đổi cụ thể có thể dẫn đến quá trình bình thường hóa tình hình. Nguồn: xStation5