Kurs na Mundial: Meksyk - RPA

O godzinie 21:00 rozpoczną się dziś XXIII Mistrzostwa Świata w piłce nożnej. Przez najbliższe 39 dni na naszej platformie czytać będziecie mogli o uczestnikach Mundialu z perspektywy ekonomisty. Nie zabraknie ciekawostek, którymi zabłysnąć będziecie mogli podczas oglądania meczów ze znajomymi oraz wieści z rynków, które dla wielu mogą być zupełnie obce czy nawet egzotyczne.

• Mecz: Meksyk - RPA
• Godzina rozpoczęcia: 21:00

Królowie kruszców

Meksyk: Absolutny numer jeden na świecie w wydobyciu srebra (blisko 25% globalnego wydobycia). Srebro z Meksyku przez wieki  – od czasów hiszpańskich konkwistadorów – kształtowało globalny system monetarny, a dziś jest kluczowym surowcem dla przemysłu elektronicznego i fotowoltaiki.

To właśnie tutaj w XVIII wieku bito jedną z pierwszych walut o prawdziwie globalnym zasięgu: dolara filarowego. Na jej rewersie widniały dwie kolumny oplecione wstęgami w kształcie litery „S”. Z czasem kupcy zaczęli używać w odniesieniu do tej monety uproszczonego skrótu graficznego, który dziś znamy jako znak dolara.

RPA: Kraj ten słusznie kojarzy się z wydobyciem metali szlachetnych. Choć RPA straciła pozycję globalnego lidera w produkcji złota, to na rynku platyny pozostaje niemalże monopolistą, odpowiadając za ponad 70% światowego wydobycia (a surowiec ten jest niezbędny m.in. do produkcji katalizatorów samochodowych). Przez długi czas sytuacja podobnie miała się z diamentami. Południowoafrykańskie De Beers przez lata miało na rynku dominującą pozycję, sztucznie ograniczając na rynku podaż. 

Czarna krew gospodarki

Meksyk: Kraj leży na gigantycznych złożach ropy naftowej. Państwowy koncern PEMEX przez dekady był dumą narodową, zapewniając znaczne wpływy do budżetu. Dziś to najbardziej zadłużona firma paliwowa na świecie (jej zobowiązania przekraczają 84 miliardy dolarów). Co gorsza, przez brak nowoczesnych rafinerii, Meksyk przez lata musiał eksportować surową ropę do USA, a potem odkupywać od Amerykanów gotową benzynę po znacznie wyższych cenach.

RPA: Ropy jest tu jak na lekarstwo, za to kraj śpi na węglu. W czasach apartheidu, gdy na RPA nałożono międzynarodowe embargo handlowe, gospodarka stanęła przed widmem braku paliwa dla maszyn i armii. Południowoafrykańscy inżynierowie z firmy Sasol doprowadzili wówczas do perfekcji technologię Coal-to-Liquids (CTL) – czyli dosłownego produkowania benzyny z węgla kamiennego. Technologia ta zapewniła państwu niezależność energetyczną, jest jednak wyjątkowo obciążająca dla środowiska. Zakład Sasol w Secunda emituje rocznie ponad 64 miliony ton CO2 (dla porównania: szacuje się, że emisje całej Polski sięgają ok. 276 milionów ton).

Hamulce wzrostu

Meksyk: Szacuje się, że przemoc kryminalna kosztuje meksykańską gospodarkę nawet 230 mld USD rocznie, co stanowi blisko 20% PKB. Kartele przeniknęły do niemal wszystkich gałęzi biznesu, inwestując w sieci hoteli czy stacje paliw. Są także aktywne w mniej oczywistych branżach, takich jak uprawa awokado – w niektórych stanach (np. Michoacan) mogą kontrolować nawet 30% tego lukratywnego rynku.

RPA: Z kolei w Południowej Afryce kluczowym problemem ostatnich lat był potężny kryzys energetyczny. Monopol firmy Eskom, dekady korupcji i brak modernizacji elektrowni węglowych doprowadziły do planowanych odcięć prądu dla całych miast i fabryk (tzw. loadshedding). Przerwy w dostawach potrafiły trwać nawet po 10-12 godzin na dobę. U szczytu kryzysu w 2023 roku awarie te kosztowały gospodarkę około 24 miliardów dolarów.

Choć w ostatnim czasie sytuacja energetyczna uległa poprawie, koalicyjny rząd – pierwszy taki od historycznej wygranej Nelsona Mandeli – mierzy się z kolejnym potężnym wyzwaniem: gigantycznym bezrobociem (ponad 30%), które wśród młodych (15-24 lata) przekracza 60%.

Nierówności ekonomiczne

RPA: Biorąc pod uwagę współczynnik Giniego (jedną z najpowszechniejszych miar nierówności dochodowych), kraj ten znajduje się na niechlubnym, ostatnim miejscu na świecie. Według raportu Banku Światowego z 2023 r., zaledwie 10% populacji posiada około 80% całego narodowego bogactwa.

Meksyk: Kontrasty widać również tutaj. W latach 2010-2013 to właśnie z Meksyku pochodził najbogatszy człowiek świata – Carlos Slim, magnat sektora telekomunikacyjnego. Szacuje się, że w tamtym czasie jego osobisty majątek był równy 6-7% PKB całego kraju.

Potentaci rynku walutowego

RPA: Obie waluty są jednymi z najbardziej płynnych spośród grona walut rynków wschodzących. Kurs randa stanowi niekiedy swego rodzaju “czujnik dymu” dla inwestorów - kiedy globalne napięcia rosną, przeważnie jako pierwszy ulega wyprzedaży. Dla południowoafrykańskiej waluty poza globalnym sentymentem bardzo istotne są także ceny złota czy platyny (ze względu na silną pozycję eksportową kraju).

Wykres 1: USDZAR (29.01 - 11.06)

Źródło: xStation, 11.06.2026

Meksyk: Przez lata z regularnymi wyprzedażami kojarzyło się także peso. Przenoszenie fabryk do Meksyku przez Amerykanów oraz Chińczyków (tzw. nearshoring) doprowadziło jednak do wzmocnienia krajowego eksportu, co pozwoliło ustabilizować sytuację waluty. W 2025 r. FDI (bezpośrednie inwestycje zagraniczne) w Meksyku sięgnęły aż 40 miliardów dolarów. Dla porównania w przypadku Polski możemy mówić w tym samym okresie o ok. 14 miliardach dolarów. 

Wykres 2: USDMXN (29.01 - 11.06)

Źródło: xStation, 11.06.2026

Nie bez znaczenia dla siły meksykańskiej waluty są także tzw. remitencje, czyli przekazy pieniężne wysyłane do ojczyzny przez Meksykanów pracujących w USA. Zgodnie z danymi Banxico (meksykańskiego banku centralnego), ich wartość od kilku lat regularnie przekracza 60 miliardów dolarów rocznie.

—

Michał Jóźwiak, Analityk Rynków Finansowych XTB