Ấn Độ: Chiến trường mới của cuộc chiến thương mại?

Thỏa thuận vừa được ký giữa Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ — tương tự như thỏa thuận với Mercosur — đánh dấu kết thúc một quá trình đàm phán kéo dài khoảng 20 năm. Tuy nhiên, mặc dù thỏa thuận được mô tả là “mẹ của mọi thỏa thuận,” trước khi ký, gần như không thể tìm thấy thông tin về nó trên trang nhất các trang tin tức. Liệu sự hứng khởi của các nhà hoạch định chính sách có thực sự hợp lý? Thỏa thuận bao gồm những gì, và nó sẽ ảnh hưởng ra sao đến kinh tế và thị trường tài chính?

Như với thỏa thuận Mercosur, có thể nghi ngờ việc kết thúc đàm phán gần như “ngay lập tức” sau nhiều thập kỷ liên quan đến chính sách phản tác dụng của Donald Trump. Chính quyền cựu tổng thống Mỹ đã mở các cuộc chiến thương mại với hầu hết các đối tác cùng lúc, nhanh chóng dẫn tới một loạt thỏa thuận thương mại nhằm vượt qua Mỹ.

Trọng tâm của thỏa thuận là giảm thuế đối với ô tô xuất khẩu vào Ấn Độ. Thị trường Ấn Độ hiện được bảo vệ bởi thuế nhập khẩu rất cao, trên 100%. Theo thỏa thuận, thuế sẽ giảm trước tiên xuống 40%, sau đó còn 10%, với hạn ngạch 200.000 xe. Cơ chế tương tự cũng áp dụng cho xe điện và linh kiện.

Giảm hoặc loại bỏ thuế đối với hóa chất, mỹ phẩm, dược phẩm và máy móc tiên tiến. Các lĩnh vực này hiện chịu thuế khoảng 22% và sẽ giảm về 0% trong 5–7 năm, với một số ngoại lệ. Các ưu đãi tương tự cũng áp dụng cho nông sản EU. Đối với rượu và sản phẩm vùng miền, thuế hiện từ 45% đến 150% và cũng sẽ được giảm.

Thương vụ lớn nhất từ ​​trước đến nay?

Ấn Độ sẽ nhận được gì đổi lại? Trên hết, EU sẽ giảm thuế đối với hàng dệt may, hải sản và trang sức của Ấn Độ. Trước đây, thuế trong các phân khúc này dao động từ 4% đến 26%. Các công ty Ấn Độ cũng sẽ dễ dàng tiếp cận thị trường dịch vụ, chủ yếu là công nghệ thông tin (IT), nhưng cũng bao gồm tư vấn, với 144 phân ngành được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa quy định.

Một chi tiết ít xuất hiện trong thông cáo chính thức nhưng rất quan trọng là mục “di chuyển dễ dàng”. Nhân viên thuộc các chi nhánh châu Âu của công ty Ấn Độ sẽ được hưởng nhiều ưu đãi, bao gồm: Có thể đưa người thân sang sinh sống. Hệ thống giấy phép tiêu chuẩn cho phép lao động Ấn Độ di chuyển trong toàn EU tới 3 năm

Song song đó, hạn mức sinh viên Ấn Độ tại các trường đại học châu Âu sẽ được bãi bỏ, và tốt nghiệp sẽ được phép làm việc tại EU ít nhất 18 tháng. Ngoài ra, nếu sinh viên tốt nghiệp tìm được việc làm, quy trình gia hạn cư trú cũng được đơn giản hóa. Còn nhiều quy định tương tự khác, nhưng xu hướng và mục tiêu của các giải pháp mới này là rõ ràng: tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho lao động và sinh viên Ấn Độ tại châu Âu.

MC.FR (D1)

Nguồn: xStation5

Nhìn sơ bộ, rõ ràng lợi ích hai bên dường như không cân xứng. Châu Âu sẽ nhận được giảm thuế, có lợi cho một số công ty Tây Âu chuyên biệt như BMW, Stellantis, Volkswagen, BASF, Siemens hay Infineon. Các nhà sản xuất hàng xa xỉ như LVMH, Kering, cũng như các tập đoàn thực phẩm như Danone hay Ferrero cũng hưởng lợi đáng kể.

Trong khi đó, người dân Ấn Độ sẽ được tiếp cận dễ dàng hơn với xe hơi tốt nhất, thực phẩm ngon nhất, dược phẩm, hóa chất và máy móc hiện đại, cùng mỹ phẩm an toàn và hiệu quả nhất… và đổi lại họ chỉ nhận được cơ hội học tập tại các đại học hàng đầu thế giới và làm việc ở các quốc gia có mức sống cao? Các thỏa thuận do đại diện EU ký ngày càng giống hoạt động từ thiện hơn là thương mại.

Những câu hỏi còn bỏ ngỏ

Trong khi thỏa thuận Mercosur mang lại cho châu Âu quyền tiếp cận nguyên liệu chiến lược và đồng thời tạo điều kiện xuất khẩu sản phẩm đặc trưng sang Mỹ Latinh, thì với thỏa thuận Ấn Độ, khó có thể thấy lợi ích tương tự nếu EU không đưa ra nhượng bộ đáng kể.

Điều duy nhất Ấn Độ cung cấp cho châu Âu là lao động và hàng dệt may. Trong cả hai trường hợp, lợi thế chính của họ là giá rẻ. Theo số liệu mới nhất tại EU, tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp, gần mức kỷ lục. Tuy nhiên, cần nhớ rằng dù thất nghiệp thanh niên giảm trong những năm gần đây, nhưng vẫn ở mức cao, khoảng 15%. Trong bối cảnh này, việc thực hiện các sáng kiến như vậy tăng thêm sự bất định, đặc biệt khi thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, một phần do tác động của trí tuệ nhân tạo (AI). Ngoài ra, năng suất lao động tại Ấn Độ thuộc nhóm thấp nhất thế giới, thấp hơn Mỹ hơn 20 lần và thấp hơn Nhật Bản hoặc châu Âu 10 lần, trong khi tỷ lệ thất nghiệp chính thức được báo cáo là thấp hơn mức trung bình châu Âu.

Một mối đe dọa: kinh tế hay tồn vong?

Cũng nảy sinh nghi ngờ về khả năng tiếp cận hạ tầng, dữ liệu và mạng máy tính của lao động Ấn Độ tại châu Âu. Ví dụ cuối năm 2022: khi lực lượng thiết giáp Nga chịu tổn thất, làm mất đà tấn công trên một số mặt trận quan trọng, hàng chục xe tăng T‑90 hiện đại xuất hiện gần như từ hư không. Nhiều người châu Âu ngạc nhiên, cho rằng Nga không thể sản xuất các xe tăng này mà không có linh kiện phương Tây, và chắc chắn không thể sản xuất với quy mô lớn như vậy. Và họ đã đúng. Những xe tăng này được xuất khẩu sang Ấn Độ nhiều năm trước và nhanh chóng được bán lại cho Nga. Giao dịch này, được thực hiện bí mật ở cấp cao nhất, là yếu tố then chốt trong việc chiếm Bakhmut. Ấn Độ là một trong những trụ cột duy trì kinh tế Nga qua mua dầu, và hàng trăm công dân Ấn Độ đã bị phát hiện khi phục vụ trong Quân đội Liên bang Nga.

Câu hỏi đặt ra: nếu EU mở cửa hoàn toàn hợp tác với Ấn Độ, bao lâu trước khi cảm biến và quang học Pháp lại xuất hiện trên vũ khí Nga? Hay bao lâu trước khi thấy xe Ấn Độ giống hệt các mẫu Volkswagen hay BMW? Liệu chúng ta có đang lặp lại trường hợp Trung Quốc — được “tự do hóa” sau khi gia nhập WTO, nhưng cuối cùng chỉ mang lại công nghệ hiện đại và ngành công nghiệp hướng đối đầu với phương Tây?

Mỹ trở lại bàn đàm phán

Mỹ nhanh chóng quay trở lại đàm phán với Ấn Độ sau khi nước này tiến gần EU. Chính quyền Mỹ công bố ký kết một “thỏa thuận”, kèm theo hào hứng và giọng điệu đặc trưng của Donald Trump. Sàn chứng khoán Bombay phản ánh sự hứng khởi này, với các chỉ số địa phương tăng tới 5% sau thông tin.

Nguồn: Bloomberg 

Một trong những nội dung chính của thỏa thuận là Ấn Độ sẽ ngừng nhập dầu của Nga. Được biết, kể từ khi chiến tranh bùng nổ, Ấn Độ là một trong những nguồn tiêu thụ dầu thô chính của Nga. Theo nhiều ước tính, Nga cung cấp tới 40% tổng lượng dầu cho Ấn Độ, chiếm hơn 30% tổng xuất khẩu dầu của Nga.

Cần lưu ý rằng Ấn Độ không chỉ mua dầu mà còn mua khí, than và cả vật liệu phân hạch. Ước tính doanh thu thương mại năng lượng giữa Nga và Ấn Độ khoảng 40 tỷ USD/năm, dựa trên dữ liệu từ Bộ Tài chính Nga và các trung tâm phân tích trong giai đoạn 2022–2024. Chỉ riêng mua dầu, Ấn Độ đã chiếm khoảng 20–30% ngân sách “quốc phòng” toàn phần của Nga.

Thông tin về mức thuế mới không chỉ quan trọng với Ấn Độ mà còn với các công ty Mỹ hoạt động mạnh ở tiểu lục địa Ấn Độ, bao gồm:

• Exxon và Chevron – có thể thay thế nguồn cung và chuyên gia từ Nga,

• Apple, Microsoft và Cisco – nhiều tập đoàn IT lớn có cơ sở lớn tại Ấn Độ, xuất khẩu sản phẩm về Mỹ,

• Các nhà sản xuất máy móc và hóa chất, đặc biệt trong nông nghiệp như DuPont và Deere.

Nguồn: AlJazeera

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng thỏa thuận với Mỹ vẫn chủ yếu mang tính tuyên bố, và chính sách của Ấn Độ đến nay không cho thấy họ sẽ từ bỏ nguồn cung từ Nga. Bản thân Donald Trump vẫn khó đoán và rõ ràng mệt mỏi với việc ký kết các thỏa thuận với những quốc gia thậm chí không nỗ lực tuân thủ.