Biển Đỏ: Tác động từ lệnh phong tỏa Bab al-Mandab.

Một trong những tổ chức chính thuộc cái gọi là “trục kháng chiến” của Iran chống lại Mỹ và Israel tại Trung Đông đã thông báo vào đầu tuần này rằng họ sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với Saudi Arabia, được cho là để đáp trả việc Mỹ gia tăng hoạt động trong khu vực sau khi lệnh ngừng bắn giữa Iran và Mỹ sụp đổ.

Tuy nhiên, cả các chỉ số chứng khoán lẫn giá các hàng hóa năng lượng dường như không quá quan tâm đến thông tin này. Vì sao?

Hai câu hỏi cần được đặt ra:

• Hoạt động vận chuyển qua khu vực Biển Đỏ thực sự quan trọng đến mức nào, đặc biệt đối với thị trường dầu mỏ, trong bối cảnh xung đột với Iran?

• Chỉ sau khi trả lời được câu hỏi đó, chúng ta mới có thể sử dụng thông tin này làm cơ sở để hiểu diễn biến giá hiện tại (chủ yếu) trên thị trường dầu mỏ.

Chúng ta cần bắt đầu bằng việc quay trở lại năm 2023, khi lực lượng Houthi lần đầu tiên có khả năng gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận tải tại Biển Đỏ. Các hành động của các quốc gia vùng Vịnh và liên minh do Mỹ dẫn đầu đã làm suy giảm đáng kể khả năng tấn công cơ sở hạ tầng và tàu thuyền trong khu vực của lực lượng này. Trong bối cảnh Iran đang gặp nhiều khó khăn, các biện pháp phong tỏa và cấm vận nghiêm ngặt áp dụng đối với cả hai bên đã hạn chế khả năng bổ sung kho vũ khí.

Tuy nhiên, việc lực lượng Houthi bị suy yếu chỉ là một phần của câu chuyện. Mặc dù mức độ nguy hiểm đã giảm xuống, nhiều chủ tàu vẫn tiếp tục tránh khu vực này.

Lượng tàu vận chuyển hàng ngày: Kênh đào Suez và Bab al-Mandab

Đỉnh điểm của lưu lượng hàng hóa đi qua eo biển này xảy ra vào năm 2023. Kể từ đó, số lượng tàu vận chuyển đã giảm dần nhưng rõ ràng. Hiện nay, số lượng tàu đi qua cả hai điểm nghẽn mỗi ngày chỉ còn hơn một nửa so với mức đỉnh vào cuối năm 2023. Điều này cho thấy rủi ro từ lực lượng Houthi đã được thị trường phản ánh vào giá và đã xuất hiện trên các bản đồ vận tải hàng hóa không phải từ ngày hôm qua hay từ đầu năm, mà đã kéo dài hơn hai năm.

Không phải tất cả các loại tàu đều giống nhau

Không phải mọi tàu chở hàng đều là tàu container. Hiện tại, thị trường đang theo dõi giá dầu với sự lo ngại, vì vậy các nhà phân tích và nhà đầu tư cần tập trung vào các tàu chở dầu siêu lớn (supertanker). Tình hình tại đây phức tạp hơn.

Theo dữ liệu từ SCNT, Reuters và EIA, mặc dù số lượng tàu đi qua cả hai lối ra vào khu vực Biển Đỏ đã giảm, khối lượng dầu được vận chuyển trong khu vực lại tăng đáng kể, chủ yếu tại eo biển Bab al-Mandab, nơi mức tăng đạt khoảng 40%. Với thông tin này, một lệnh phong tỏa eo biển rõ ràng sẽ phải đẩy giá dầu tăng, đúng không?

Khối lượng dầu vận chuyển qua Bab al-Mandab

Yếu tố còn thiếu trong phương trình định giá chính là quy mô và bối cảnh. Mức tăng 40% hiện tại tương đương với khoảng 7,5 triệu thùng/ngày, chỉ thấp hơn một chút so với 7% nhu cầu dầu toàn cầu mỗi ngày. Nếu eo biển Bab al-Mandab bị đóng cửa hoàn toàn vào ngày mai, điều đó không đồng nghĩa với việc cắt giảm 25%, 15% hay thậm chí 10% khối lượng vận chuyển dầu toàn cầu. Con số thực tế chỉ khoảng 7%.

Việc đóng cửa hoàn toàn cũng khó xảy ra do khả năng tấn công của lực lượng Houthi trong khu vực đã suy yếu. Ngoài ra, không giống như Vịnh Ba Tư, Biển Đỏ có hai lối ra thay vì chỉ một.

Mọi thứ sẽ trở nên tồi tệ hơn trước khi cải thiện

Vậy trong bối cảnh này, liệu chúng ta có thể kết luận rằng “mọi thứ rồi sẽ ổn”? Đáng tiếc là không. Ở một góc độ nào đó, eo biển Bab al-Mandab là một “mô hình thử nghiệm” cho tình trạng mà Mỹ dường như đang hướng tới tại Vịnh Ba Tư, đó là sử dụng các biện pháp trừng phạt và không kích để làm suy giảm khả năng tấn công của Iran đến mức việc vận chuyển qua eo biển Hormuz trở thành một rủi ro có thể chấp nhận được đối với các chủ tàu. Liệu chiến lược này có thành công?

Bằng cách phân tích tình hình hiện tại tại eo biển này, chúng ta có thể rút ra một số quan sát và kết luận:

• Mỹ rõ ràng đã mở rộng quy mô và tính chất các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Không còn chỉ sử dụng lực lượng không quân và hải quân, Mỹ ngày càng sử dụng nhiều hơn các hệ thống phóng tên lửa mặt đất.

• Các mục tiêu hiện nay không chỉ bao gồm cơ sở của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), mà còn cả các cơ sở thuộc quân đội chính quy của Iran.

• Đặc biệt cần chú ý đến các cuộc tấn công nhằm vào cầu đường, đường bộ và đường hầm ở miền Nam Iran. Việc cô lập các cảng tại Bandar-e Abbas khỏi phần còn lại của đất nước là điều Mỹ có thể dễ dàng thực hiện, nhưng điều này cho thấy Mỹ sẵn sàng tiếp tục leo thang từng bước. Thậm chí, đây có thể được xem là sự chuẩn bị cho khả năng chiếm giữ các đảo tại Vịnh Ba Tư.

• Đáng lo ngại nhất là Iran được cho là đã tấn công các cơ sở khử mặn nước tại Kuwait. Thông tin này cho thấy Iran cảm nhận mối đe dọa mang tính sống còn và có thể lựa chọn bước đi cực đoan nhất: tìm cách vô hiệu hóa cơ sở hạ tầng nước của các quốc gia khác trong khu vực Vịnh Ba Tư.

Ngay cả từ những mảnh ghép thông tin còn rời rạc này, có thể nhận thấy Mỹ nhiều khả năng đang chuẩn bị cho một đợt leo thang đáng kể, điều này sẽ ảnh hưởng đến định giá trong ngắn và trung hạn, không chỉ đối với dầu mỏ mà ở mức độ nhất định còn đối với các chỉ số chứng khoán.

OIL (D1)

Nguồn: xStation5

Về dài hạn, tuy nhiên, Iran dường như không có khả năng đạt được các yêu sách tối đa của mình, trong khi tình hình kinh tế của quốc gia này đã xấu đi trong nhiều tháng, từ mức “tồi tệ” chuyển sang “thảm họa”. Thị trường hiểu rõ điều này, và với tất cả các biện pháp giảm thiểu rủi ro mà các bên tham gia thị trường đã thực hiện, không nên kỳ vọng giá sẽ bứt phá vượt qua các mức đỉnh trước đó hoặc kỳ vọng giá năng lượng tăng mạnh trong dài hạn.