Các mối đe dọa đối với tăng trưởng - Chỉ riêng châu Âu?

Ủy viên châu Âu về Việc làm, Roxana Mînzatu, cảnh báo trong các phát biểu của mình rằng, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng kéo dài ở Trung Đông, xung đột có thể đe dọa tới 1,3 triệu việc làm tại Liên minh châu Âu (EU).

Các ước tính khá bi quan:

• Ngành ô tô có thể đối mặt với số lượng cắt giảm việc làm lớn nhất, lên tới 600.000 lao động, theo ước tính của Ủy ban châu Âu.

• Ngành xây dựng, công nghiệp kim loại, hóa chất và vận tải có thể mất 56.000 việc làm.

• Khoảng 85.000 việc làm trong các dự án liên quan đến pin và 58.852 việc làm trong lĩnh vực sản xuất tấm pin mặt trời có thể bị đe dọa.

• Thêm 4.500 việc làm trong ngành thép có thể bị cắt giảm do các biện pháp giảm phát thải.

• Các hộ gia đình có thu nhập thấp có thể phải chi thêm 1,4% thu nhập cho nhiên liệu giao thông.

• Ngành sản xuất tại EU hiện sử dụng khoảng 30 triệu lao động, trong khi lĩnh vực dịch vụ tạo việc làm cho gần 87 triệu người.

Vấn đề lớn nhất đối với doanh nghiệp không phải là thiếu nhiên liệu, dầu mỏ hay thậm chí là chi phí của chúng.

Thách thức lớn hơn nhiều là chi phí năng lượng, vốn đã rất cao tại châu Âu và sẽ còn tăng mạnh hơn nữa do thiếu nguồn khí đốt từ Trung Đông. Áp lực lạm phát có thể tiếp tục kích hoạt vòng xoáy tăng lương, làm tình hình của các doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp trở nên khó khăn hơn.

Để đối phó với thách thức tiềm tàng này, EU đang cố gắng tham gia vào cuộc xung đột liên quan đến Iran theo cách riêng của mình. Liên minh châu Âu đã đề xuất để nhiệm vụ hải quân Aspides đảm nhận “vai trò dẫn đầu” trong việc rà phá thủy lôi tại Eo biển Hormuz, “khi điều kiện cho phép”, như một phần của sáng kiến do Pháp và Anh dẫn dắt.

Cần nhớ rằng ngay cả trong trường hợp giả định các hành động thù địch chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn, thủy lôi hải quân vẫn có thể tiếp tục là mối đe dọa, và năng lực rà phá của Mỹ có thể không đủ để xử lý hoàn toàn vấn đề này.

Nhưng liệu tình hình có thực sự nghiêm trọng như những gì vị Ủy viên mô tả?

Tác động lên thị trường lao động trong giai đoạn 2022–2024, trong cuộc khủng hoảng năng lượng sau khi chiến sự tại Ukraine leo thang, thực tế là tương đối hạn chế.

Tuy nhiên, đây là một dạng chuyển giao chi phí hơn là loại bỏ rủi ro; người lao động công nghiệp ở châu Âu đã phải trả giá bằng mức lương thực tế thấp hơn để giữ được việc làm.

Đồng thời, cuộc khủng hoảng năng lượng có thể đe dọa châu Âu hiện nay có quy mô nhỏ hơn so với năm 2022, và châu Âu cũng được chuẩn bị tốt hơn so với thời điểm đó.

Tuy nhiên, vấn đề là thị trường lao động EU hiện đang căng thẳng hơn nhiều, và những khó khăn của doanh nghiệp có thể nhanh chóng chuyển hóa thành các tác động rõ rệt đối với việc làm.

Ngoài ra, lạm phát năm 2022 không chỉ xuất phát từ sự gián đoạn chuỗi cung ứng. Thị trường và nền kinh tế khi đó còn bị quá nóng do các gói kích thích tài khóa sau đại dịch COVID-19.

Hiện nay, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) có ít dư địa hành động hơn, và các tác động từ thay đổi chính sách tiền tệ sẽ gây tổn thương nhiều hơn cho nền kinh tế.

Châu Á

Vấn đề lạm phát và năng lượng sẽ không chỉ giới hạn ở châu Âu; ngược lại, các quốc gia châu Á cũng đang chịu ảnh hưởng đáng kể.

• Các nước trong khu vực đã bắt đầu áp dụng các biện pháp phân bổ hạn ngạch dự trữ hydrocarbon và triển khai kiểm soát xuất khẩu.

• Ngay cả Nhật Bản, quốc gia sở hữu lượng dự trữ rất lớn, cũng đã tiêu hao khoảng 20% lượng dự trữ của mình.

• Tình hình tại Trung Quốc có vẻ khả quan hơn, điều này đang góp phần hạ nhiệt giá hàng hóa và lạm phát, nhưng rất khó để biết trạng thái này sẽ kéo dài bao lâu.

Hoa Kỳ

Mặc dù Mỹ là một trong những nhà sản xuất dầu và xăng lớn nhất thế giới, nước này đồng thời cũng là quốc gia tiêu thụ lớn nhất.

• Mức độ nhạy cảm của nền kinh tế Mỹ đối với giá xăng trung bình cao gấp khoảng hai lần so với châu Âu.

• Mỹ cũng đang thiếu công suất lọc dầu; ngay cả khi dư thừa dầu thô, các nhà máy lọc dầu vẫn là điểm nghẽn, cuối cùng dẫn tới chi phí nhiên liệu cao hơn tại các trạm xăng.

• Tình hình năng lượng cũng không thực sự lý tưởng; cơ sở hạ tầng cũ kỹ và thiếu đầu tư phải đối mặt không chỉ với các đợt nắng nóng và giá năng lượng gia tăng, mà còn với nhu cầu điện khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu.

Trước những diễn biến này, OECD đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu từ 3,4% xuống 2,8%. Trong các kịch bản xấu nhất, tốc độ tăng trưởng có thể giảm xuống chỉ còn khoảng 1,8%.