🛢️Căng thẳng tiếp tục leo thang nhưng giá dầu không thể tăng mạnh hơn

Thị trường dầu mỏ đang trải qua giai đoạn biến động rất mạnh do xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran. Mặc dù nguồn cung vật chất đang chịu gián đoạn nghiêm trọng tại eo biển Hormuz và Biển Đỏ, các nhà máy lọc dầu trên toàn cầu lại đang hưởng lợi từ biên lợi nhuận cao kỷ lục. Trong khi đó, thị trường liên tục theo dõi mọi tín hiệu có thể cho thấy nguy cơ xung đột leo thang hơn nữa hoặc mở ra triển vọng hạ nhiệt căng thẳng.

Xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang

Tình hình tại Trung Đông vẫn hết sức căng thẳng sau khi Mỹ và Iran quay trở lại các cuộc tấn công nhằm vào nhau. Mỹ đã nối lại các đợt không kích nhằm vào các mục tiêu của Iran để đáp trả vụ tấn công vào một căn cứ quân sự của Mỹ. Tổng thống Donald Trump cũng công khai tuyên bố sẽ thực hiện những đòn tấn công "rất mạnh" vào tối thứ Tư, khiến phần bù rủi ro trên thị trường hàng hóa tăng mạnh và làm lu mờ tâm lý tích cực trên thị trường chứng khoán sau bài phát biểu của Kevin Warsh.

Đáng chú ý, sau giai đoạn hạ nhiệt căng thẳng trước đó khiến giá dầu WTI giảm từ khoảng 93 USD xuống 80 USD/thùng, thị trường hiện đã phục hồi khoảng một nửa nhịp giảm này. Dầu WTI đang kiểm định vùng kháng cự quan trọng quanh 85 USD/thùng, đồng thời trùng với mức Fibonacci thoái lui 50,0% của toàn bộ nhịp tăng kể từ khi xung đột bắt đầu.

Giá dầu thô đã phục hồi khoảng một nửa nhịp giảm gần đây sau những tuyên bố cứng rắn từ Donald Trump. Nguồn: xStation5

Diễn biến giá dầu hiện có nhiều điểm tương đồng với các giai đoạn biến động trong thập niên 1990. Nếu lịch sử lặp lại, thị trường có thể chứng kiến một nhịp giảm đáng kể trong thời gian tới, tuy nhiên điều này sẽ đòi hỏi căng thẳng tại Trung Đông phải hạ nhiệt hoàn toàn. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Dòng chảy tàu chở dầu: Hormuz và các tuyến thay thế

Eo biển Hormuz vẫn là mắt xích quan trọng nhất đối với thị trường dầu toàn cầu, mặc dù đợt tăng giá mạnh gần đây cũng chịu tác động từ các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại eo biển Bab el-Mandab.

Bất chấp nhiều hạn chế, hiện vẫn có khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày được vận chuyển ra khỏi Vịnh Ba Tư. Trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu suy giảm rõ rệt (hay còn gọi là demand destruction), lượng cung này đã góp phần hạn chế đáng kể tình trạng thiếu hụt trên thị trường.

Mặc dù eo biển Hormuz trên thực tế gần như bị phong tỏa, số lượng tàu thương mại đi qua khu vực này đã phục hồi rõ rệt và hiện ở mức cao nhất kể từ giữa tháng 7, thời điểm căng thẳng bắt đầu leo thang mạnh. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Thâm hụt nguồn cung dầu toàn cầu hiện có thể chỉ còn khoảng 2 triệu thùng/ngày, trong khi ở giai đoạn căng thẳng nhất từng lên tới 7–8 triệu thùng/ngày. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Bùng nổ hoạt động lọc dầu và lượng tồn kho sụt giảm

Cuộc khủng hoảng địa chính trị đang tạo ra tác động rất bất đối xứng nhưng vô cùng sâu rộng đối với ngành công nghiệp dầu mỏ. Việc nguồn cung dầu giá rẻ bị gián đoạn đã khiến giá các sản phẩm lọc dầu như xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay tăng nhanh hơn nhiều so với giá dầu thô, tạo ra một giai đoạn bùng nổ lợi nhuận lịch sử cho ngành lọc dầu.

Crack spread tại Mỹ vẫn duy trì ở mức cao kỷ lục. Hoạt động lọc dầu tại Trung Quốc cũng tăng mạnh, cho thấy các nhà máy đang tận dụng mức giá nhiên liệu cao. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Sản lượng lọc dầu tại các nhà máy quốc doanh Trung Quốc đã tăng đáng kể và hiện quay trở lại quanh mức trung bình 5 năm. Nguồn: Bloomberg Finance LP

Hoạt động của các nhà máy lọc dầu tư nhân cũng đang phục hồi, dù vẫn gần mức thấp nhất trong vòng 5 năm. Cần lưu ý rằng các nhà máy tư nhân tại Trung Quốc chủ yếu chế biến dầu từ các nguồn đang chịu lệnh trừng phạt, trong đó có Iran. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Các tập đoàn lọc dầu lớn trên toàn cầu hiện đang vận hành gần như hết công suất. Ví dụ, Shell cho biết tỷ lệ sử dụng công suất lọc dầu đã đạt 102% (trên thực tế, công suất vận hành có thể vượt mức thiết kế danh nghĩa), trong khi sản lượng nhiên liệu hàng không tăng tới 20% so với cùng kỳ năm trước. Nhờ mức crack spread cao kỷ lục, lợi nhuận từ hoạt động giao dịch và lọc dầu đã tăng mạnh. Tuy nhiên, việc các nhà máy đẩy mạnh chế biến dầu cũng khiến lượng tồn kho dầu thương mại tại Mỹ sụt giảm nhanh chóng xuống mức mà nhiều chuyên gia đánh giá là "nguy hiểm".

Chi phí kinh tế đối với các quốc gia sản xuất và triển vọng giá dầu

Trong khi các nhà giao dịch và doanh nghiệp lọc dầu đang thu được lợi nhuận vượt trội, các quốc gia sản xuất dầu lại đang phải gánh chịu những tác động kinh tế đáng kể từ cuộc xung đột. Nền kinh tế Saudi Arabia ghi nhận GDP quý II giảm 4,8% so với cùng kỳ năm trước, mức giảm mạnh nhất kể từ đại dịch năm 2020. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự suy giảm của ngành dầu mỏ, khi lĩnh vực này thu hẹp gần 25%. Sản lượng khai thác dầu vẫn thấp hơn nhiều so với giai đoạn trước chiến tranh, trong khi cơ sở hạ tầng bị gián đoạn (bao gồm cả tại Qatar, nơi ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất LNG của Shell) tiếp tục hạn chế nguồn cung.

Sản lượng dầu tại Saudi Arabia đã giảm xuống dưới cả mức đáy trong đại dịch và dù đã phục hồi phần nào gần đây, vẫn ở mức rất thấp. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Hiện giá dầu vẫn duy trì biến động mạnh. Dầu Brent dao động quanh 88 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ được giao dịch trong vùng 84–85 USD/thùng.

Điều đáng chú ý là giá dầu vẫn chịu áp lực điều chỉnh trong phiên hôm nay, bất chấp căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Nếu so sánh với mức trung bình trong 1 năm và 5 năm, giá dầu hiện chưa rơi vào trạng thái quá cao, mặc dù vẫn đang giao dịch trên các mức trung bình này. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB