Câu chuyện đáng chú ý của Nvidia tại Trung Quốc: nghịch lý chip nổi bật nhất năm nay?

Quyết định của Donald Trump cho phép xuất khẩu chip Nvidia H200 sang Trung Quốc, kèm mức thuế 25%, đã gây ra phản ứng mạnh mẽ ở cả hai bên bờ Thái Bình Dương. Dù trên danh nghĩa đây là một sự nới lỏng có điều kiện đối với thị trường bán dẫn lớn nhất thế giới, nhưng giới chức Trung Quốc đã quyết định giữ toàn bộ các lô hàng tại cửa khẩu. Đối với thị trường tài chính, đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung đang bước sang giai đoạn bất định cao, trong đó các quyết định hành chính ngày càng tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng toàn cầu và định giá của các công ty công nghệ.

Từ góc nhìn của Nvidia, quy mô rủi ro là rất lớn, với các hợp đồng trị giá hàng chục tỷ USD. Các công ty công nghệ Trung Quốc - vốn chiếm khoảng 30% nhu cầu toàn cầu về hạ tầng AI - được cho là đã đặt mua hơn 2 triệu chip H200, trong khi năng lực cung ứng hiện tại của Nvidia chỉ vào khoảng 1 triệu đơn vị. Điều này cho thấy nhu cầu công bố vượt xa năng lực sản xuất thực tế. Chip H200 mới mang lại sức mạnh tính toán cao gấp tới sáu lần so với H20 - phiên bản trước đó được thiết kế để tuân thủ các hạn chế xuất khẩu. Tuy nhiên, bất chấp lợi thế công nghệ, hải quan Trung Quốc đã nhận chỉ đạo không cho phép nhập khẩu các con chip này.

Từ góc độ thị trường, tranh chấp xoay quanh H200 làm nổi bật một nghịch lý ngày càng lớn trong định giá Nvidia. Công ty đang hưởng lợi từ nhu cầu toàn cầu chưa từng có đối với năng lực tính toán phục vụ AI, nhưng một phần ngày càng lớn trong câu chuyện tăng trưởng của hãng lại phụ thuộc vào các quyết định chính trị, thay vì hoàn toàn dựa trên các yếu tố vận hành và tài chính. Bất kỳ tín hiệu nào liên quan đến việc nới lỏng hay siết chặt hạn chế đối với Trung Quốc đều có thể tác động tức thì đến tâm lý nhà đầu tư đối với cổ phiếu Nvidia cũng như toàn bộ nhóm cổ phiếu AI. Hệ quả là phần bù rủi ro pháp lý – địa chính trị tăng lên, buộc các mô hình định giá truyền thống phải tích hợp thêm các kịch bản địa chính trị, thay vì chỉ tập trung vào doanh thu và biên lợi nhuận.

Tranh chấp này cũng nhanh chóng lan sang chính trường nội địa Mỹ. Áp lực trong Quốc hội đang gia tăng nhằm tăng cường giám sát xuất khẩu các công nghệ AI tiên tiến sang Trung Quốc, thể hiện qua việc xây dựng Đạo luật AI Overwatch. Những người ủng hộ lập luận rằng việc bán các dòng chip ở phân khúc này có thể tăng cường năng lực công nghệ của Trung Quốc trong các lĩnh vực AI chiến lược. Ngược lại, phe phản đối cảnh báo rằng can thiệp lập pháp quá mức có thể làm suy yếu năng lực cạnh tranh của các nhà sản xuất bán dẫn Mỹ và hạn chế tính linh hoạt hoạt động của họ trên quy mô toàn cầu.

Đối với thị trường công nghệ rộng hơn, xung đột quanh H200 có thể trở thành một tín hiệu nữa thúc đẩy việc giảm dần mức độ tiếp xúc với Trung Quốc, đồng thời chuyển dòng vốn sang các khu vực được xem là có môi trường pháp lý ổn định hơn. Các nhà đầu tư tổ chức đã tính đến rủi ro tách rời từng phần (decoupling) trong lĩnh vực bán dẫn và hạ tầng AI suốt nhiều năm qua, và trường hợp của Nvidia cho thấy rằng ngay cả những giải pháp tưởng chừng mang tính thỏa hiệp - như áp thuế hay giới hạn khối lượng –-cũng có thể dẫn đến tình huống sản phẩm không đến được tay khách hàng, hoàn toàn không liên quan đến nhu cầu thực tế.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm Thượng Hải của CEO Nvidia - Jensen Huang - vào tháng 1 mang ý nghĩa vượt xa tính biểu tượng kinh doanh. Sự hiện diện của người đứng đầu công ty, vốn đang cung cấp phần lớn năng lực tính toán toàn cầu cho phát triển AI, cho thấy bản chất của cuộc đối đầu công nghệ mới. Trọng tâm của nó không còn chỉ là thuế quan hay lệnh trừng phạt, mà là quyền kiểm soát thuật toán, quyền tiếp cận dữ liệu và định hướng phát triển công nghệ – những yếu tố ngày càng quyết định cán cân quyền lực toàn cầu.