Chính phủ Mỹ lại tiếp tục đóng cửa: Sự kiện lần này có ý nghĩa như thế nào?

Thị trường và các cơ quan thống kê vẫn chưa hoàn toàn khắc phục được những biến động và khoảng trống dữ liệu phát sinh từ đợt đóng cửa chính phủ kéo dài kỷ lục trước đó. Tuy nhiên, đến cuối tháng 1/2026, chính phủ Mỹ đã bước vào giai đoạn đóng cửa lần thứ hai.

Donald Trump đã chính thức vượt qua Ronald Reagan về số lần gây ra các cuộc khủng hoảng ngân sách chính phủ. Vậy nguồn gốc của cuộc khủng hoảng tài khóa mới nhất này là gì, khi nào nó có thể kết thúc, và điều đó có thể đồng nghĩa gì đối với thị trường tài chính?

Nguồn gốc vấn đề

Trước hết, cần nhấn mạnh rằng đợt shutdown trước đó chỉ được giải quyết bằng một thỏa thuận tạm thời, được thông qua nhờ một nhóm nhỏ các Thượng nghị sĩ Dân chủ phá vỡ chiến lược đàm phán của chính đảng mình. Khoảng cách giữa mục tiêu và yêu cầu của hai đảng Dân chủ và Cộng hòa là rất lớn và ngày càng gia tăng, trong khi thỏa thuận ký vào tháng 11 không giải quyết tận gốc các bất đồng cốt lõi.

Quy trình ngân sách của Mỹ được chia thành nhiều đạo luật phân bổ ngân sách nhỏ, mỗi đạo luật quyết định nguồn tài trợ cho một lĩnh vực cụ thể của hoạt động chính phủ. Tranh chấp trước đây xoay quanh tài trợ cho một chương trình y tế, còn tranh chấp hiện tại có phạm vi rộng hơn nhiều, tập trung vào ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa (DHS) – tương đương Bộ Nội vụ ở nhiều quốc gia.

Một làn sóng biểu tình đang lan rộng trên khắp nước Mỹ nhằm phản đối chính quyền Tổng thống và cơ quan ICE, đơn vị chịu trách nhiệm thực thi chính sách nhập cư mới. Trước các báo cáo liên tục về tử vong, nhập cảnh trái phép, bắt giữ sai quy định và mất tích được cho là có liên quan đến hoạt động của ICE, Đảng Dân chủ yêu cầu cải cách và tăng cường giám sát trước khi chấp thuận cấp thêm ngân sách.

Đóng cửa chính phủ không phải là điều xa lạ trong chính trị Mỹ. Trước đây, các đợt shutdown thường chỉ kéo dài vài ngày hoặc vài tuần và có tác động kinh tế tương đối hạn chế. Tuy nhiên, Donald Trump đã phá vỡ tiền lệ này. Các đợt shutdown trong cả nhiệm kỳ đầu và nhiệm kỳ hai của ông đều thuộc những lần kéo dài nhất trong lịch sử và đã để lại tác động kinh tế rõ rệt.

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ước tính đợt shutdown năm 2025 khiến nền kinh tế Mỹ thiệt hại khoảng 1,5% GDP. Các ước tính tương tự cũng được đưa ra bởi JP Morgan và Goldman Sachs.

Không có triển vọng thỏa hiệp

Điều đáng lo ngại là chính quyền hiện tại về mặt nguyên tắc đã từ chối mọi hình thức đàm phán, thỏa hiệp hoặc cải cách. Chính phủ yêu cầu Quốc hội và Thượng viện phê chuẩn vô điều kiện các đề xuất của mình. Cuộc khủng hoảng năm 2025 chỉ được giải quyết nhờ một nhóm nhỏ nghị sĩ Dân chủ thay đổi lập trường bỏ phiếu, mà không đạt được những nhượng bộ đáng kể.

Hiện tại, không có dấu hiệu nào cho thấy kịch bản lần này sẽ khác. Năm 2025, thời gian không đứng về phía Đảng Cộng hòa. Nhưng hiện nay, vị thế của chính quyền đang xấu đi nhanh chóng, từ yếu sang mức báo động.

Sự chú ý của giới chính trị và công chúng Mỹ đã chuyển sang cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 năm nay, cuộc bầu cử sẽ quyết định quyền kiểm soát Thượng viện và Hạ viện. Ngay cả trong những kịch bản bi quan, Đảng Cộng hòa vẫn có khả năng giữ đa số tại Thượng viện, nhưng tình hình tại Hạ viện lại hoàn toàn khác.

Biểu tình lan rộng, trong khi dữ liệu kinh tế tích cực ngày càng khó tìm. Các chỉ báo về niềm tin tiêu dùng và thị trường lao động đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Hàng loạt bê bối, tranh cãi và can thiệp quân sự tiếp tục gây áp lực lên chính quyền. Đồng thuận chung và xu hướng bầu cử hiện tại cho thấy Đảng Cộng hòa gần như chắc chắn sẽ thất bại tại Hạ viện. Vậy điều này có ý nghĩa gì đối với thị trường chứng khoán?

Thị trường đang phản ứng ra sao?

Nếu shutdown kết thúc trong vài ngày hoặc vài tuần, tác động lên thị trường tài chính nhiều khả năng vẫn ở mức hạn chế. Tuy nhiên, nếu kéo dài hơn 30 ngày, thị trường có thể trở nên căng thẳng rõ rệt, và các chỉ báo kinh tế Mỹ có thể phản ánh sát hơn tâm lý bi quan của công chúng về tình trạng nền kinh tế.

Một đợt shutdown khác đồng nghĩa với việc đình trệ dần các cơ quan thống kê, làm gia tăng mức độ bất định trên thị trường. Điều này đặc biệt nghiêm trọng trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đang đối mặt với nhiều biến động. Một shutdown kéo dài cũng có thể dẫn tới làn sóng nghỉ việc tạm thời của nhân viên liên bang, tiếp theo là gián đoạn giao thông hàng không. Tất cả những yếu tố này sẽ gây chậm trễ thanh toán, đình chỉ hợp đồng, và cuối cùng làm suy yếu tiêu dùng cũng như gia tăng thất nghiệp.

Song song đó, nhà đầu tư có thể ngày càng nghi ngờ tính ổn định của hệ thống tài chính Mỹ. Chính phủ Mỹ hiện đã phải đối mặt với mức nợ cao và chi phí phục vụ nợ tăng nhanh. Một đợt shutdown mới có thể làm trầm trọng thêm tình hình, và trong kịch bản xấu nhất, leo thang thành một cuộc khủng hoảng tài chính toàn diện.

Dù vậy, giới đầu tư hiện dường như đang tập trung chủ yếu vào cuộc bầu cử giữa kỳ. Một thất bại được dự báo của Đảng Cộng hòa có thể dẫn tới bế tắc lập pháp, qua đó hạn chế khả năng của Donald Trump trong việc theo đuổi các cuộc chiến thương mại, làm suy yếu các thể chế hoặc đối đầu với đồng minh. Kịch bản này, nghịch lý thay, có thể được thị trường nhìn nhận như một yếu tố ổn định và hỗ trợ cho định giá tài sản.