IPO của thế kỷ: SpaceX và những gì chúng ta cần biết

Đợt IPO của SpaceX sẽ diễn ra trong tuần này. Sau nhiều tuần được truyền thông thổi phồng và xây dựng kỳ vọng, cùng với các báo cáo cho thấy đợt phát hành đã được đăng ký mua vượt mức, SpaceX nhiều khả năng sẽ được định giá hơn 1,7 nghìn tỷ USD.

Đây là một đợt IPO bất thường vì nhiều lý do:

• Thứ nhất, giá IPO được ấn định ở mức 135 USD/cổ phiếu, thay vì đưa ra trong một khoảng giá như thông lệ.

• Thứ hai, Elon Musk đã công khai đàm phán để giảm phí với các ngân hàng đầu tư lớn đang phụ trách thương vụ niêm yết.

• Thứ ba, tỷ lệ phân bổ cổ phiếu cho nhà đầu tư cá nhân lớn hơn rất nhiều so với thông thường, ở mức 30%, trong khi mức phổ biến chỉ khoảng 5 - 10%.

Tầm quan trọng ngày càng tăng của cộng đồng nhà đầu tư cá nhân

Điểm cuối cùng đặc biệt đáng chú ý. Tại sao Musk lại quyết định dành tới 30% trong tổng số 80 tỷ USD cổ phiếu chào bán cho nhà đầu tư cá nhân? Câu trả lời có khả năng cao nhất là ông muốn tận dụng sức hút gần như mang tính “sùng bái” mà mình có đối với một bộ phận nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, cộng đồng giao dịch bán lẻ không chỉ bao gồm những người hâm mộ Elon Musk. Hiện nay, nhà đầu tư cá nhân đóng góp khoảng 20 - 30% khối lượng giao dịch hàng ngày tại các thị trường phát triển lớn như Anh và Mỹ. Nhu cầu giao dịch từ khối nhà đầu tư cá nhân đã đạt mức kỷ lục vào đầu năm 2026, và đến cuối năm nay, tổng khối lượng giao dịch hàng tháng thông qua các nhà môi giới toàn cầu dự kiến sẽ đạt 37 nghìn tỷ USD. Nhà đầu tư cá nhân không còn là một nhóm nhỏ bị ám ảnh bởi các “meme stock”. Họ đã trở thành một lực lượng có ảnh hưởng lớn và mang tính cấu trúc đối với thị trường tài chính toàn cầu. Trong những năm gần đây, họ thậm chí còn góp phần ổn định thị trường trong các giai đoạn biến động mạnh.

Khách hàng XTB và IPO của SpaceX: Một mối quan tâm khá hạn chế

Do sự phát triển mạnh mẽ của nhóm nhà đầu tư cá nhân, chúng tôi quyết định tìm hiểu mức độ quan tâm của khách hàng XTB đối với đợt IPO sắp tới của SpaceX. Kết quả thu được khá thú vị. Thay vì hào hứng lao vào “cơn sốt SpaceX”, nghiên cứu của chúng tôi tại 14 chi nhánh XTB ở châu Âu và châu Á cho thấy phản ứng tương đối dè dặt. Những phát hiện chính:

• Tổng số khách hàng quan tâm chỉ ở mức vài trăm người, với rất ít khách hàng hỏi về IPO của SpaceX hoặc khả năng tiếp cận cổ phiếu trước IPO - dịch vụ mà XTB hiện không cung cấp.

• Romania có số lượng yêu cầu nhiều nhất với 178 lượt hỏi, tiếp theo là Pháp với 160 lượt.

• Tại Romania, chỉ có 115 khách hàng cho biết họ thực sự quan tâm hoặc rất muốn đầu tư vào IPO, và phần lớn động lực đến từ sự ngưỡng mộ dành cho Elon Musk.

• Tại Đức, có khoảng 90 khách hàng mong muốn đầu tư vào SpaceX.

• Tại Slovakia, phần lớn khách hàng hỏi về SpaceX lại quan tâm đến thời điểm XTB sẽ cung cấp CFD SpaceX để có thể bán khống cổ phiếu.

Những dữ liệu này cho thấy khách hàng của XTB không thực sự bị cuốn theo sự cường điệu xung quanh IPO của SpaceX. Chỉ một phần rất nhỏ trong tổng số 2,5 triệu khách hàng của chúng tôi bày tỏ sự quan tâm đến việc mua cổ phiếu ở mức giá IPO.

Điều này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân:

• Thứ nhất, XTB không cung cấp quyền tham gia IPO. Khách hàng chỉ có thể giao dịch SpaceX sau khi cổ phiếu chính thức niêm yết trên Nasdaq vào ngày 12 tháng 6.
• Thứ hai, nếu SpaceX thực sự đạt mức định giá 1,7 nghìn tỷ USD, công ty sẽ có tỷ trọng rất lớn trong Nasdaq - một sản phẩm vốn cực kỳ phổ biến với khách hàng XTB. Điều đó có nghĩa là nhà đầu tư có thể tiếp xúc gián tiếp với SpaceX mà không cần sở hữu trực tiếp cổ phiếu. Dù vậy, kết quả này vẫn cho thấy không phải mọi nhóm nhà đầu tư cá nhân đều hào hứng với dự án mới nhất của Elon Musk.

Hiện tồn tại nhiều quan điểm cho rằng mức định giá “trên tầng bình lưu” của SpaceX là quá lạc quan. Công ty đang được định giá ở mức khoảng 56 lần doanh thu tương lai, một hệ số cực kỳ cao. Doanh thu năm 2025 đạt 18,67 tỷ USD, tăng khoảng một phần ba so với năm 2024. Tuy nhiên, công ty vẫn ghi nhận khoản lỗ 4,94 tỷ USD trong năm ngoái. Năm nay, doanh thu dự kiến đạt khoảng 25 tỷ USD, một mức tăng khá tốt so với năm 2025. Nhưng điều gây tranh cãi nhiều nhất lại nằm ở các dự báo doanh thu trong tương lai xa hơn, vốn đang đóng vai trò quan trọng trong việc biện minh cho mức định giá khổng lồ hiện nay.

Các nhà phân tích có đang quá lạc quan về dự báo doanh thu của SpaceX?

Bản cáo bạch IPO của Goldman Sachs đã vẽ nên một bức tranh cực kỳ lạc quan về tiềm năng doanh thu của SpaceX. Ngân hàng này dự báo SpaceX sẽ đạt 474 tỷ USD doanh thu vào năm 2030, trong đó khoảng 322 tỷ USD đến từ mảng AI của công ty. Khoản doanh thu này bao gồm nền tảng vệ tinh A11, thế hệ đầu tiên của hệ thống điện toán AI quỹ đạo (orbital AI compute platform) của SpaceX. Đầu tuần này, SpaceX đã giới thiệu siêu máy tính/trung tâm dữ liệu khổng lồ hoạt động ngoài không gian. Hệ thống này sử dụng năng lượng mặt trời và được thiết kế để xử lý các tác vụ AI trực tiếp từ quỹ đạo.

Những trung tâm dữ liệu trên bầu trời

Elon Musk dự đoán rằng đến năm 2031, SpaceX sẽ đưa lên quỹ đạo số lượng vệ tinh điện toán AI nhiều hơn tổng số trung tâm dữ liệu hiện có trên Trái Đất. Về mặt lý thuyết, điều này có vẻ hợp lý: Các trung tâm dữ liệu trên mặt đất tiêu thụ lượng điện và nước khổng lồ. Chúng thường gặp phản đối trong quá trình xin giấy phép xây dựng. Đồng thời ngày càng xuất hiện nhiều lo ngại rằng các trung tâm dữ liệu sẽ làm tăng chi phí tiện ích cho người dân. SpaceX cho rằng họ có thể tránh được những vấn đề này bằng cách đưa các trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: Các nguyên mẫu hiện tại dự kiến phải đến năm sau mới được phóng. Trong khi đó, mức định giá hiện tại của SpaceX lại đang giả định rằng một phần đáng kể năng lực điện toán sẽ được chuyển lên không gian từ năm 2028. Đây là một kịch bản mang tính đầu cơ rất cao. Những dự báo này có thể trở nên vô giá trị nếu:

• Xuất hiện bất kỳ sự chậm trễ nào trong quá trình sản xuất.

• Hoặc công nghệ không hoạt động như kỳ vọng.

Nói cách khác, SpaceX đang yêu cầu nhà đầu tư đặt cược vào một ý tưởng hơn là vào một mô hình kinh doanh đã hoàn thiện. Và không phải tất cả các nhà đầu tư cá nhân đều hứng thú với điều đó.

Sự hoài nghi hợp lý đối với những ý tưởng của Musk

Khi nhìn vào toàn bộ các dữ kiện trên, có lẽ không quá ngạc nhiên khi nghiên cứu của chúng tôi cho thấy khách hàng XTB đang đứng ngoài quan sát thay vì lao vào cơn sốt SpaceX bằng chính số vốn mà họ vất vả kiếm được.

Các nhà đầu tư cá nhân đang thể hiện sự trưởng thành và tỉnh táo khi lựa chọn lùi lại một bước đối với thương vụ IPO này và chờ xem mọi thứ diễn biến ra sao sau khi niêm yết. IPO của SpaceX có thể là đợt niêm yết lớn nhất mà thế giới từng chứng kiến, nhưng tại XTB, khách hàng của chúng tôi đang cho thấy một mức độ hoài nghi bình thường đối với những tham vọng của Elon Musk.

By Kathleen Brooks, research director at XTB