🛢️Liệu giá dầu có quay lại mốc 100 USD/thùng? Trump nói lệnh ngừng bắn đã chấm dứt

Tình hình trên thị trường dầu mỏ đã đảo chiều 180 độ chỉ trong chưa đầy một tháng. Sau khi kiểm định vùng 70 USD/thùng đối với dầu Brent, hiện giá đã tiến lên khu vực 78 USD/thùng, và nhiều dấu hiệu cho thấy áp lực tăng giá có thể còn tiếp diễn trong thời gian tới. Sau khi Iran tấn công ít nhất 3 tàu thương mại tại Eo biển Hormuz, Mỹ đã đáp trả bằng các cuộc không kích nhằm vào hàng chục mục tiêu của Iran, bao gồm các hệ thống phòng không. Tất cả diễn ra trong thời điểm Iran đang tổ chức lễ tang của Lãnh tụ Tối cao, trong khi Donald Trump tuyên bố rằng thỏa thuận ngừng bắn trên thực tế không còn hiệu lực. Vậy tình hình hiện nay ra sao và điều gì đang chờ đợi giá dầu?

Biểu đồ cho thấy diễn biến giá dầu trong cuộc xung đột hiện tại và trong các giai đoạn căng thẳng trước đây trên thị trường dầu mỏ

Dầu đang tăng trở lại. Như có thể thấy từ các giai đoạn năm 1990 và 2022, ngay cả trong vài tháng tiếp theo, thị trường vẫn có thể biến động rất mạnh, tuy nhiên lịch sử cũng cho thấy giá thường không quay trở lại mức đỉnh được thiết lập trong thời điểm xung đột bùng phát. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Dòng thời gian leo thang: Thỏa thuận đã sụp đổ như thế nào?

Dưới đây là chuỗi sự kiện dẫn đến cuộc leo thang hiện nay:

• Ký biên bản ghi nhớ (MoU): Tháng trước, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận tạm thời kéo dài 60 ngày, bảo đảm các tàu được đi qua Eo biển Hormuz an toàn và không mất phí, đổi lại Mỹ tạm thời đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran và khởi động các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran.

• Iran tấn công tàu thương mại (khởi đầu leo thang): Iran đã vi phạm các điều khoản của thỏa thuận khi tấn công ba tàu thương mại đang đi qua Eo biển Hormuz, trong đó có một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).

• Mỹ đáp trả: Đáp lại hành động này, lực lượng Mỹ tiến hành một đợt không kích quy mô lớn nhằm vào hơn 80 mục tiêu trên lãnh thổ Iran, đồng thời khôi phục ngay các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran.

• Iran phản công: Tehran tiếp tục đáp trả bằng một loạt cuộc tấn công mới nhằm vào các mục tiêu tại Bahrain và Kuwait.

• Chính thức chấm dứt lệnh ngừng bắn: Trong thời gian tham dự Hội nghị NATO tại Ankara, Donald Trump tuyên bố trước báo giới rằng "đối với tôi thì lệnh ngừng bắn đã kết thúc." Ông đồng thời chỉ trích gay gắt giới lãnh đạo Iran, gọi họ là "lũ cặn bã" và "những kẻ dối trá", gần như xóa bỏ mọi hy vọng về việc nhanh chóng quay trở lại con đường ngoại giao.

Phản ứng của thị trường: "Yếu tố chiến tranh" quay trở lại

Cú sốc địa chính trị ngay lập tức được phản ánh vào giá dầu. Sau nhiều tuần giảm giá nhờ kỳ vọng hạ nhiệt căng thẳng, Brent đã bật tăng mạnh:

• Giá dầu Brent tăng hơn 3% trong ngày, kiểm định vùng 78 USD/thùng. Kể từ khi căng thẳng hiện nay bùng phát, giá đã tăng gần 10%.

• Dầu WTI của Mỹ cũng tăng với mức tương tự, lên khoảng 75 USD/thùng.

Quan sát đường cong kỳ hạn dưới đây cho thấy rất rõ bản chất của cú sốc này. Đường cong kỳ hạn ngày 24/6 (màu cam) và 1/7 (màu xanh) phản ánh kỳ vọng giá ngắn hạn sẽ tiếp tục giảm nhờ triển vọng hòa bình. Trong khi đó, đường cong hiện tại (màu đen) cho thấy mức tăng dựng đứng của các hợp đồng giao trong những tháng tới. Đồng thời, chênh lệch giá giữa các kỳ hạn (calendar spread) đã mở rộng đáng kể, mặc dù vẫn dưới 1 USD. Cấu trúc backwardation sâu như hiện nay cho thấy thị trường đang trả mức phí rất cao để có hàng giao ngay vì lo ngại nguồn cung vật chất sẽ bị gián đoạn. Điều đáng chú ý là chỉ vài ngày trước, thị trường thậm chí còn xuất hiện contango ở phần đầu của đường cong kỳ hạn do lượng dầu từ Vịnh Ba Tư được đẩy mạnh giao hàng.

Biểu đồ cho thấy đường cong kỳ hạn của thị trường dầu trong hai tuần gần đây

Đường cong kỳ hạn hiện tại đã quay trở lại trạng thái backwardation rất mạnh, trong khi chỉ một tuần trước thị trường còn xuất hiện contango ở phần đầu đường cong. Nguồn: Bloomberg Finance LP.

Một câu hỏi quan trọng được đặt ra: Liệu "yếu tố chiến tranh" đã quay trở lại hay chưa? Câu trả lời là: Có. Mặc dù từ phía Donald Trump vẫn có thể xuất hiện những diễn biến bất ngờ, nhưng với mức độ leo thang hiện nay, áp lực tăng giá nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn, ngay cả khi hai bên không đưa ra thêm tuyên bố mới.

Địa điểm then chốt: Các tàu bị tấn công ở đâu?

Các báo cáo hiện có cho biết ba tàu thương mại đã bị tấn công ngay trong quá trình đi qua Eo biển Hormuz. Mặc dù các hãng tin chưa công bố chính xác tọa độ (tàu ở trong lãnh hải Oman hay Iran), nhưng điều này có ý nghĩa rất lớn đối với hoạt động hàng hải. Về mặt địa lý, Eo biển Hormuz rất hẹp và các tuyến vận tải quốc tế chính (cả chiều đi và chiều về) chủ yếu đi qua lãnh hải Oman (khu vực bán đảo Musandam). Việc Iran quyết định tấn công ngay tại tuyến hàng hải trọng yếu này, bất chấp biên bản ghi nhớ vừa ký về việc bảo đảm tự do lưu thông, cho thấy Tehran muốn kiểm soát toàn bộ nút thắt chiến lược này bất kể ranh giới lãnh hải.

Điều này có ý nghĩa gì đối với Mỹ? Việc thỏa thuận bị phá vỡ khiến Mỹ gần như không còn khả năng bảo đảm an toàn cho tàu thuyền bằng các công cụ ngoại giao. Khi Iran không còn tôn trọng các thỏa thuận, phớt lờ quy chế của tuyến vận tải quốc tế và mở rộng xung đột sang các quốc gia khác trong khu vực (Kuwait, Bahrain), Mỹ sẽ phải đối mặt với một thách thức cả về quân sự lẫn hậu cần. Hiện nay, giải pháp duy nhất để bảo đảm tuyến hàng hải hoạt động là: Hộ tống quân sự thường trực cho các đoàn tàu thương mại. Điều này đồng nghĩa nguy cơ xảy ra các cuộc đối đầu trực tiếp giữa hải quân Mỹ và Iran sẽ tăng mạnh sau mỗi sự cố.

Đây chính là kịch bản tồi tệ nhất đối với thị trường dầu, bởi nó có thể đưa giá dầu quay trở lại vùng ba chữ số (100 USD/thùng hoặc cao hơn).

Biểu đồ cho thấy mối quan hệ giữa giá dầu WTI và crack spread

Crack spread vẫn duy trì ở mức cao ngay cả khi giá dầu giảm mạnh trước đó. Điều này cho thấy thị trường nhiên liệu chưa thực sự hạ nhiệt dù cuộc xung đột đã kéo dài khoảng 3 tháng. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB.

Góc nhìn kỹ thuật: Giá dầu đang ở đâu?

Biểu đồ cho thấy diễn biến giá dầu và phân tích kỹ thuật
Giá dầu đã bật tăng rất mạnh trong hai phiên liên tiếp sau giai đoạn tích lũy trên vùng 70 USD/thùng. Hiện dầu đang kiểm định đường trung bình động 200 kỳ và có khả năng bứt phá khỏi đường biên trên của kênh xu hướng giảm. Vùng kháng cự mạnh nằm trong khoảng từ 80 USD đến mức thoái lui Fibonacci 61,8%, tiếp theo là khu vực 85 USD/thùng. Nếu hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz vẫn được duy trì, giá nhiều khả năng sẽ khó vượt vùng 80–85 USD. Tuy nhiên, nếu xảy ra đụng độ trực tiếp giữa lực lượng Mỹ và Iran, khả năng giá dầu tăng lên 100 USD/thùng sẽ rất cao. Nguồn: xStation5.