Morgan Stanley đưa ra dự báo “mang tầm không gian” cho SpaceX 📈 Norges Bank tiết lộ vị thế

SpaceX tăng gần 1% trước giờ mở cửa thị trường Mỹ sau khi Norges Bank công bố đang nắm giữ 7,3 triệu cổ phiếu của công ty. Doanh nghiệp chủ lực của Elon Musk ngày càng khó được phân tích chỉ dưới góc độ tên lửa và Starlink. Kể từ khi niêm yết, một phần ngày càng lớn trong cuộc tranh luận về định giá đã chuyển sang AI, các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và thương vụ mua lại Cursor. Morgan Stanley duy trì khuyến nghị Overweight với giá mục tiêu cơ sở 300 USD, trong khi kịch bản tăng giá của ngân hàng này cho rằng cổ phiếu có thể đạt 600 USD. Ở mức đó, SpaceX sẽ được định giá khoảng 8 nghìn tỷ USD, có khả năng trở thành công ty niêm yết có giá trị lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là để đạt được mức định giá như vậy, SpaceX sẽ phải phụ thuộc rất nhiều vào những mảng kinh doanh hiện vẫn chưa đạt quy mô như các dự báo lạc quan nhất kỳ vọng.

600 USD là kịch bản chuyển đổi, không đơn thuần là tăng trưởng

Kịch bản tăng giá 600 USD của Morgan Stanley giả định nhiều hơn việc gia tăng số lần phóng tên lửa hay tiếp tục mở rộng lượng thuê bao Starlink. Về bản chất, kịch bản này hình dung SpaceX sẽ chuyển mình từ một công ty không gian và viễn thông thành một doanh nghiệp hạ tầng toàn cầu, kết hợp vận tải quỹ đạo, kết nối vệ tinh và năng lực điện toán AI.

Starship vẫn là mảnh ghép quan trọng nhất trong phương trình này. Morgan Stanley kỳ vọng hệ thống tái sử dụng hoàn toàn này cuối cùng có thể thực hiện các chuyến bay với tần suất cao và chi phí đủ thấp để giúp giảm đáng kể chi phí triển khai cơ sở hạ tầng điện toán ngoài không gian. Trong kịch bản lạc quan, chi phí xây dựng năng lực điện toán trên quỹ đạo có thể giảm xuống còn khoảng một nửa so với hiện tại.

Điều này rất quan trọng xét trên góc độ định giá. Starship thành công tự nó đã tạo ra giá trị, nhưng khả năng tiếp cận quỹ đạo với chi phí thấp hơn có thể mở ra những thị trường hoàn toàn mới. Do đó, Morgan Stanley không chỉ giả định một sản phẩm thành công mà còn kỳ vọng một hệ sinh thái kinh tế mới có thể hình thành, dù hiện nay hệ sinh thái này gần như chưa tồn tại.

Starlink có thể kết nối nhiều hơn con người

Trụ cột thứ hai của kịch bản 600 USD là việc mở rộng đáng kể thị trường mục tiêu của Starlink. Trong dài hạn, mạng lưới này có thể cung cấp kết nối không chỉ cho hộ gia đình, doanh nghiệp và thiết bị di động, mà còn cho các máy móc vận hành bằng AI.

Kịch bản của Morgan Stanley giả định đến năm 2040, hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ robot có thể được kết nối thông qua Starlink, tạo ra doanh thu trung bình khoảng 35 USD/tháng cho mỗi người dùng.

Nếu thị trường này thực sự hình thành, mô hình kinh tế của Starlink có thể thay đổi hoàn toàn so với hiện tại. Mạng lưới vệ tinh khi đó sẽ không chỉ đơn thuần là một phương thức truy cập internet thay thế, mà có thể trở thành lớp hạ tầng liên lạc toàn cầu cho các thiết bị tự động.

Tuy nhiên, đây cũng là một trong những giả định xa nhất được đưa vào định giá. Nhà đầu tư đánh giá cơ hội này ở thời điểm hiện tại phải tính đến không chỉ rủi ro thực thi công nghệ của SpaceX mà còn cả những bất định về tốc độ tự động hóa trên toàn cầu và cạnh tranh trong lĩnh vực kết nối máy với máy trong tương lai.

Cursor ngày càng trở thành một phần quan trọng trong câu chuyện định giá SpaceX

Thương vụ mua lại Cursor trị giá khoảng 60 tỷ USD giúp SpaceX mở rộng đáng kể mức độ tiếp xúc với lĩnh vực AI. Giao dịch được thực hiện hoàn toàn bằng cổ phiếu và dự kiến hoàn tất trước cuối tháng 8. Cursor phát triển một nền tảng AI hỗ trợ lập trình viên viết, chỉnh sửa, gỡ lỗi và phân tích mã nguồn. Dịch vụ này được cho là đang được sử dụng bởi hơn 50.000 doanh nghiệp và hơn 64% các công ty thuộc Fortune 500.

Do đó, giá trị chiến lược của thương vụ không chỉ nằm ở bản thân sản phẩm. SpaceX có được một kênh phân phối đã được thiết lập tới khách hàng doanh nghiệp, một lượng người dùng đáng kể và quyền tiếp cận dữ liệu được tạo ra thông qua tương tác giữa các nhà phát triển với các mô hình AI. Hai công ty đã hợp tác từ tháng 4, bao gồm việc sử dụng dữ liệu của Cursor để huấn luyện Grok 4.5 và tích hợp mô hình này vào nền tảng. Về mặt chiến lược, thương vụ có thể rút ngắn khoảng cách giữa quá trình phát triển mô hình AI và việc thương mại hóa chúng.

Morgan Stanley kỳ vọng Cursor tăng trưởng cực nhanh

Các dự báo dành cho mảng kinh doanh được mua lại này khá tham vọng. Morgan Stanley ước tính Cursor có thể tạo ra khoảng 2,5 tỷ USD doanh thu trong năm 2026 và 13 tỷ USD trong năm 2027, tương đương khoảng 10% và 19% doanh thu AI dự kiến của SpaceX.

Doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) được kỳ vọng đạt khoảng 8 tỷ USD vào cuối năm nay và khoảng 33 tỷ USD vào năm 2030.

Nếu những giả định này trở thành hiện thực, mức giá 60 tỷ USD của thương vụ sẽ trông rất khác. Nếu Cursor thực sự đạt gần 33 tỷ USD ARR, giá trị thương vụ hiện tại sẽ tương đương chưa đến 2 lần quy mô doanh thu định kỳ trong tương lai đó.

Rủi ro chính nằm ở phía chi phí. Tăng trưởng doanh thu AI nhanh có thể đòi hỏi mức chi tiêu tương đương cho trung tâm dữ liệu, năng lượng và các bộ tăng tốc điện toán. Vì vậy, đối với định giá dài hạn của SpaceX, khả năng Cursor chuyển đổi tăng trưởng thành dòng tiền bền vững có thể quan trọng không kém các con số doanh thu.

Morgan Stanley hiện ước tính mảng AI đóng góp khoảng 12 USD vào mỗi cổ phiếu SpaceX, đồng thời cho rằng mức định giá này vẫn thấp hơn một số công ty neocloud cạnh tranh.

Morgan Stanley trước đây cũng từng lập luận rằng mức giá khoảng 100 USD/cổ phiếu sẽ hàm ý thị trường gần như không định giá mảng AI của SpaceX. Điều này giúp giải thích tại sao các kịch bản định giá dành cho công ty lại có biên độ rộng bất thường.

Tên lửa và Starlink đã là những mảng kinh doanh thực tế, được hỗ trợ bởi cơ sở hạ tầng, khách hàng và những rào cản gia nhập đáng kể. Trong khi đó, AI, trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo và khả năng kết nối các thiết bị tự động trong tương lai mới chỉ là những tiềm năng tăng trưởng. Phần lớn dư địa tăng giá vì thế không đến đơn thuần từ việc mở rộng các hoạt động hiện tại, mà phụ thuộc vào khả năng SpaceX tạo ra nhiều nguồn doanh thu mới.

Phố Wall lạc quan, nhưng biên độ định giá là cực kỳ lớn

Trong số 32 chuyên gia phân tích theo dõi SpaceX, giá mục tiêu trung bình hiện ở khoảng 227 USD. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa các dự báo có lẽ còn đáng chú ý hơn chính mức đồng thuận. Raymond James đưa ra mức 800 USD, Morgan Stanley 300 USD, J.P. Morgan 240 USD, Deutsche Bank 235 USD, Goldman Sachs 220 USD, Wells Fargo 215 USD, UBS 210 USD và Citi 200 USD. Gần đây, Arete cũng nâng giá mục tiêu từ 401 USD lên 450 USD, đồng thời duy trì khuyến nghị Mua.

Ở chiều ngược lại, Piper Sandler đưa ra giá mục tiêu 140 USD với khuyến nghị Giữ, CFRA đặt mục tiêu 115 USD với khuyến nghị Bán, trong khi Phillip Securities định giá cổ phiếu ở mức 75 USD. Biên độ từ 75–800 USD là cực kỳ rộng, ngay cả đối với một công ty công nghệ tăng trưởng cao. Điều này cho thấy sự bất đồng lớn nhất giữa các chuyên gia phân tích không nhất thiết nằm ở giá trị của những mảng kinh doanh hiện tại của SpaceX, mà nằm ở việc nên định giá bao nhiêu cho những mảng kinh doanh có thể hình thành trong thập kỷ tới hoặc xa hơn.

Morningstar có cách tiếp cận thận trọng hơn đáng kể. Ước tính của tổ chức này định giá các mảng kinh doanh cốt lõi gồm Starlink và dịch vụ phóng ở khoảng 40 USD/cổ phiếu. Phần giá trị bổ sung đến từ các dự án mang tính đầu cơ cao hơn, trong khi kịch bản “Moonshot” đưa giá trị lên khoảng 154 USD/cổ phiếu, nhưng chỉ được gán xác suất 7%.

Kịch bản bi quan 75 USD của Morgan Stanley cũng rất đáng chú ý. Trong cùng một khung phân tích, giá trị tiềm năng của SpaceX chênh lệch tới 8 lần giữa kịch bản bi quan và lạc quan nhất. Mức phân hóa như vậy thường xuất hiện ở những công ty mà phần lớn giá trị dài hạn phụ thuộc vào các công nghệ và thị trường chưa đạt đến giai đoạn thương mại hóa hoàn toàn.

SpaceX ngày càng trở thành một danh mục gồm nhiều mảng kinh doanh liên kết với nhau

Một cách hữu ích để phân tích SpaceX là chia công ty thành bốn thành phần. Thứ nhất là mảng phóng tên lửa – mảng trưởng thành nhất về mặt công nghệ và được hỗ trợ bởi lợi thế vận hành mà các đối thủ khó có thể dễ dàng sao chép. Thứ hai là Starlink, một nền tảng hạ tầng viễn thông có khả năng mở rộng trên phạm vi toàn cầu. Thứ ba là Starship, vừa là một sản phẩm độc lập, vừa có khả năng trở thành công cụ giúp giảm chi phí cho các mảng kinh doanh khác của SpaceX. Thứ tư là AI, bao gồm Cursor, cơ sở hạ tầng điện toán và tiềm năng điện toán trên quỹ đạo.

Điểm thú vị nhất trong kịch bản tăng giá nằm ở sự tương tác giữa các mảng kinh doanh này. Nếu Starship giúp giảm chi phí triển khai cơ sở hạ tầng, Starlink cung cấp khả năng kết nối toàn cầu và Cursor mang lại khách hàng cũng như kênh phân phối cho mảng AI, thì tổng giá trị của các tài sản này cuối cùng có thể lớn hơn giá trị của từng mảng riêng lẻ. Trong kịch bản đó, SpaceX sẽ không đơn thuần là một tập đoàn sở hữu nhiều công nghệ không liên quan, mà có thể trở thành một nền tảng hạ tầng tích hợp theo chiều dọc.

Đó cũng là lý do mức 600 USD không nên được hiểu như một giá mục tiêu thông thường được xây dựng dựa trên các yếu tố cơ bản hiện tại. Đây là một kịch bản trong đó nhiều dự án đầy tham vọng cùng đạt được thành công về mặt thương mại trong khoảng thời gian tương đối gần nhau.

Starship cần phải giảm mạnh chi phí phóng, Starlink cần mở rộng vượt ra ngoài kết nối internet truyền thống, Cursor cần duy trì tốc độ tăng trưởng đặc biệt cao, còn các hoạt động AI cần đạt quy mô đủ lớn để biện minh cho hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm tỷ USD giá trị bổ sung.

Đối với cổ đông, những tín hiệu quan trọng nhất vì thế sẽ không nằm ở việc Phố Wall liên tục nâng giá mục tiêu. Quan trọng hơn là những bằng chứng có thể xác nhận hoặc thách thức các giả định đứng sau những mức định giá đó, bao gồm tiến độ phát triển Starship, hiệu quả kinh tế của Starlink, tốc độ tăng trưởng và biên lợi nhuận của Cursor, cũng như lượng vốn cần thiết để xây dựng cơ sở hạ tầng AI của SpaceX.

SpaceX cuối cùng là một trường hợp khá đặc biệt, khi thị trường đang định giá cả lợi thế cạnh tranh hiện tại lẫn tiềm năng tăng trưởng dài hạn rất lớn. Càng nhiều tiềm năng trong số đó được chuyển hóa thành doanh thu và dòng tiền, việc biện minh cho mức định giá cao hơn về mặt cơ bản sẽ càng trở nên dễ dàng. Tuy nhiên, nếu những dự án tham vọng nhất của công ty gặp trì hoãn hoặc mang lại hiệu quả kinh tế thấp hơn kỳ vọng, cơ chế này cũng sẽ hoạt động theo chiều ngược lại, bởi các mảng kinh doanh trong tương lai đang chiếm một phần lớn khoảng cách giữa những mức định giá thận trọng và kịch bản tăng giá 600 USD.

Biểu đồ SpaceX (khung thời gian H1)

Nguồn: xStation5

SpaceX - Các yếu tố cơ bản phản ánh quy mô đầu tư trước khi thương mại hóa

SpaceX vẫn đang trong giai đoạn mở rộng với cường độ đầu tư đặc biệt cao, do đó các yếu tố cơ bản hiện tại phản ánh nhiều hơn về quy mô đầu tư thay vì tiềm năng lợi nhuận cuối cùng của công ty. Doanh thu đã tăng với tốc độ CAGR khoảng 15,4% trong 8 quý gần nhất, nhưng biên EBIT ở mức -41,4% và ROE -41,1% cho thấy tăng trưởng hiện vẫn phải đánh đổi bằng khả năng sinh lời trong ngắn hạn. Bảng cân đối kế toán đặc biệt đáng chú ý: nợ phải trả ngắn hạn ở mức khoảng 24,4 tỷ USD, trong khi nợ ròng khoảng 6,6 tỷ USD, cho thấy tính chất thâm dụng vốn trong giai đoạn phát triển hiện tại của công ty. Đồng thời, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu ở mức 0,7 lần chưa cho thấy đòn bẩy tài chính ở mức cực đoan. Tuy nhiên, tình trạng thua lỗ kéo dài khiến khả năng tài trợ cho các khoản đầu tư trong tương lai trở thành một biến số quan trọng. Do đó, bài kiểm tra quan trọng nhất về mặt cơ bản sẽ là liệu SpaceX có thể chuyển đổi quy mô ngày càng lớn của Starlink, dịch vụ phóng và các mảng kinh doanh mới thành sự cải thiện bền vững về biên lợi nhuận và dòng tiền hay không. Hồ sơ tài chính hiện tại cũng giúp giải thích sự phân hóa rất lớn trong các mức định giá của giới phân tích: thị trường không định giá SpaceX chủ yếu dựa trên lợi nhuận hiện tại, mà dựa trên mức độ mà các khoản đầu tư ngày hôm nay có thể tạo ra doanh thu có khả năng mở rộng và biên lợi nhuận cao trong tương lai.

Nguồn: xStation5