Thấy được gì trong Báo cáo NFP mới nhất?

Việc diễn giải dữ liệu từ thị trường lao động Mỹ ngày càng trở nên thách thức đối với cả nhà phân tích và nhà đầu tư. Báo cáo NFP mới nhất cũng không ngoại lệ. Báo cáo này cho chúng ta biết gì?

Báo cáo gợi ý rằng thị trường lao động Mỹ vẫn mạnh vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, khi nhìn vào các con số chi tiết, các nguyên tắc và xu hướng ẩn có thể bị bỏ qua:

• Thay đổi việc làm phi nông nghiệp (NFP) tăng 50.000, thấp hơn kỳ vọng thị trường là 60.000, và giảm so với 56.000 của tháng trước. Mức này không yếu hay thảm hại, nhưng là một lần giảm nữa trong tăng trưởng việc làm. So sánh với các báo cáo NFP tháng 1 (thực tế tháng 12) năm 2024 và 2023 dao động xung quanh 200.000, tức giảm 70% so với cùng kỳ năm trước. Báo cáo BLS xác nhận: việc làm cả năm 2025 tăng 584.000, nhưng năm 2024 tăng 2 triệu.

• Điều chỉnh dữ liệu cũng rất đáng chú ý. Dữ liệu tháng 10 được điều chỉnh giảm 68.000 việc làm, còn tháng 11 giảm 56.000 việc làm. Điều này có nghĩa là nền kinh tế tạo ra hơn 100.000 việc làm ít hơn so với những gì thị trường dự đoán một tháng trước. Nó cũng cho thấy xu hướng đánh giá quá cao dữ liệu việc làm sơ bộ là khá nhất quán.

• Phần lớn chú ý vẫn tập trung vào chỉ số thất nghiệp tương đối đơn giản và phổ quát. Tỷ lệ thất nghiệp giảm từ 4,5% xuống 4,4% vào tháng 12/2025, điều này được coi là dấu hiệu cải thiện tình hình thị trường lao động. Quan sát này đúng, nhưng bỏ qua một chi tiết quan trọng: BLS sử dụng nhiều tổng hợp tỷ lệ thất nghiệp, với tỷ lệ thất nghiệp chính thức U-4 bao gồm cả người thất nghiệp và “người lao động nản chí”. Trong khi đó, U-6, một chỉ số rộng hơn bao gồm cả những người bị buộc làm bán thời gian, tăng lên 8,7% vào tháng 10 và vẫn ở mức 8,4% vào tháng 12.

• “Vấn đề lớn” thực sự của thị trường lao động Mỹ chính là mọi hình thức việc làm tạm thời, hay còn gọi là “Gig Economy”. Theo số liệu, việc làm tạm thời tăng 980.000 trong năm 2025, nhưng mức tăng này không đồng đều, gần như tập trung hoàn toàn vào nửa cuối năm 2025, như báo cáo đã chỉ ra. Hiện tượng việc làm tạm thời cũng giải thích số lượng yêu cầu trợ cấp thất nghiệp tương đối thấp. Hệ thống trợ cấp thất nghiệp hạn chế hỗ trợ và bị ràng buộc bởi nhiều yêu cầu hành chính khác nhau tùy theo từng bang. Vì vậy, nhiều người chọn làm việc tạm thời hoặc bán thời gian, hoàn toàn bỏ qua hệ thống trợ cấp thất nghiệp kém hiệu quả.

• Các dữ liệu khác ủng hộ giả thuyết thị trường lao động thắt chặt bao gồm yêu cầu trợ cấp kéo dài, con số này vượt dự báo, tăng lên 1,19 triệu. Kết hợp với yêu cầu trợ cấp ban đầu giảm, điều này cho thấy những người đã nhận trợ cấp còn giữ trạng thái thất nghiệp lâu hơn.

• Điều đáng chú ý là việc làm trong khu vực tư nhân chỉ tăng 37.000, thấp hơn kỳ vọng 64.000. Nếu đúng, điều này có nghĩa là khu vực công mới là động lực chính của thị trường lao động, mặc dù đã có tình trạng đóng cửa chính phủ và sa thải hàng loạt. Tuy nhiên, BLS không xác nhận giả thuyết này.

• Điều quan trọng, vấn đề thất nghiệp không tác động đồng đều đến mọi nhóm xã hội. Ngược lại, nhóm thanh thiếu niên chịu ảnh hưởng nặng nề nhất: Tuổi 16-19: 15,7%, Tuổi 16-24: 10,4%

• Các ngành có tăng trưởng việc làm cao nhất tháng 12 là bán lẻ và ẩm thực. Tuy nhiên, điều này không phản ánh sức khỏe bền vững, vì đây cũng là những ngành mất nhiều việc làm ròng nhất trong cả năm. Ngành chăm sóc và y tế mới cho thấy tăng trưởng ổn định và bền vững hơn.

Xét tổng thể các số liệu về thị trường lao động trong năm qua, đặc biệt là vào cuối năm, có thể rút ra một loạt nhận định bi quan:

• Đồng thuận của các nhà phân tích và chuyên gia cho thấy thị trường lao động vẫn tương đối mạnh, mặc dù tỷ lệ thất nghiệp là cao nhất trong gần 10 năm (ngoại trừ giai đoạn bất thường của đại dịch COVID).

• Ngay cả những ước tính này cũng không phản ánh đúng thực trạng, do tác động của việc làm bán thời gian, vốn cung cấp thu nhập nhưng không đảm bảo khả năng tự lập tài chính.

• Tình trạng của thanh niên trên thị trường lao động, vốn đã xấu, đang trở nên nghiêm trọng và đáng lo ngại.

• Xu hướng việc làm phản ánh sự già hóa dân số tại Mỹ. Phần ngày càng lớn của nền kinh tế tập trung vào chăm sóc người cao tuổi. Ngoài các khoản đầu tư vào AI, những đóng góp gần đây vào tăng trưởng GDP của Mỹ chủ yếu đến từ lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

• Đường hướng lãi suất hiện tại tại Mỹ không phản ánh tình trạng thực tế của thị trường lao động. Dư địa hành động của FED ngày càng bị hạn chế, do các chính sách kích thích lạm phát của chính quyền Tổng thống (như thuế quan) và tác động của trí tuệ nhân tạo lên thị trường lao động.