Thị trường cà phê chịu tác động bởi thời tiết và kho dự trữ cạn kiệt: Nghịch lý giữa vụ mùa kỷ lục tại Brazil

Mặc dù giá cà phê đã giảm so với đầu năm, nhưng nếu nhìn vào diễn biến trong vài tuần hoặc vài ngày gần đây, có thể thấy đà tăng đang diễn ra rất mạnh. Trong những phiên gần đây, lực mua liên tục gia tăng, đưa giá cà phê ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong một thời gian dài. Hợp đồng tương lai cà phê Arabica đã tăng gần 10% chỉ trong hai phiên giao dịch. Thoạt nhìn, điều này có vẻ mâu thuẫn khi thị trường vẫn đang kỳ vọng Brazil sẽ có một vụ thu hoạch kỷ lục. Tuy nhiên, để hiểu vì sao giá vẫn tăng bất chấp triển vọng nguồn cung dồi dào, cần nhìn thị trường dưới góc độ của những gì đang diễn ra ngay lúc này, thay vì những gì có thể xảy ra trong vài tháng tới.

Biến động giá các mặt hàng trong 1 tháng qua

Cà phê là một trong những mặt hàng có mức tăng mạnh nhất trong 30 ngày gần đây. Nguồn: XTB

Điều gì đang xảy ra với vụ mùa kỷ lục của Brazil?

Kỳ vọng của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) về một vụ mùa lớn tại Brazil (vượt 70 triệu bao) vẫn được duy trì, nhưng yếu tố cơ bản dài hạn của thị trường là một chuyện, còn khả năng sẵn có của hàng hóa vật chất tại một thời điểm cụ thể lại là một câu chuyện khác. Nguyên nhân chính thúc đẩy đà tăng hiện tại là thời tiết, khi điều kiện bất lợi đang khiến quá trình thu hoạch bị trì hoãn nghiêm trọng và có thể cho thấy các dự báo trước đó đã quá lạc quan. Mặc dù USDA đưa ra dự báo sản lượng cà phê Brazil ở mức 70 triệu bao, các đánh giá từ những tổ chức khác, bao gồm CONAB của Brazil, vẫn thấp hơn đáng kể.

Tại Minas Gerais, khu vực trồng Arabica lớn nhất Brazil, lượng mưa hơn 32 mm đã xuất hiện chỉ trong một tuần, cao hơn tới 2700% so với mức trung bình lịch sử trong cùng giai đoạn. Lượng mưa lớn này khiến nông dân gặp khó khăn không chỉ trong việc thu hoạch mà còn trong quá trình phơi khô và vận chuyển hạt cà phê. Mặc dù nguồn cung tiềm năng trên lý thuyết là rất lớn, lượng cà phê này vẫn chưa thực sự được đưa ra thị trường. Hơn nữa, các nhà quan sát thị trường cho rằng dù sản lượng có thể đủ lớn, người trồng cà phê vẫn sẽ phải đối mặt với vấn đề về chất lượng hạt. Brazil là quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới và cà phê của nước này được sử dụng trong các hoạt động giao nhận trên sàn ICE, nhưng việc thiếu hụt cà phê chất lượng cao có thể khiến lượng tồn kho hàng hóa trên ICE không tăng lên, bất chấp vụ mùa kỷ lục.

Kho dự trữ sụp đổ: Tồn kho gần mức thấp nhất kể từ thập niên 90

Sự chậm trễ trong việc giao hàng từ Brazil đang tác động đến thị trường vào thời điểm tồi tệ nhất, khi lượng hàng tồn kho trên các sàn giao dịch đang ở mức thấp. Tồn kho Arabica đạt chuẩn được ICE theo dõi đang giảm mạnh, gần đây ghi nhận mức giảm trong một ngày lớn nhất (5,9%) kể từ đầu năm 2025. Trong 25 phiên giao dịch liên tiếp, lượng tồn kho này đã giảm tổng cộng tới 26%.

Dựa trên dữ liệu lịch sử và đường cong tồn kho, có thể thấy lượng dự trữ hiện đang tiến gần đến mức tối thiểu quan trọng chưa từng xuất hiện kể từ giai đoạn cuối thập niên 90 và đầu những năm 2000 (hiện đã giảm xuống dưới ngưỡng 300 nghìn bao).

Ngoài ra, tình trạng nguồn cung còn trở nên phức tạp hơn bởi căng thẳng tại Biển Đỏ. Thời gian vận chuyển kéo dài hơn, chi phí vận tải tăng cao và việc các công ty logistics phải duy trì lượng hàng tồn kho lớn hơn khiến quá trình giao hàng đến các thị trường tiêu dùng bị trì hoãn nghiêm trọng.

Giá cà phê Arabica cùng với lượng tồn kho ICE (trục đảo ngược)

Lượng tồn kho được ICE theo dõi đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ giai đoạn 2023/2024, vốn cũng là mức thấp nhất kể từ thập niên 90. Tất cả diễn ra bất chấp kỳ vọng về vụ mùa kỷ lục tại Brazil. Nguồn: Bloomberg Finance LP, XTB

Đây có phải là sự thay đổi xu hướng sang một chu kỳ tăng giá dài hạn?

Đợt tăng giá mạnh hiện tại phần lớn là kết quả của hiệu ứng hoảng loạn nguồn cung trong ngắn hạn, tuy nhiên do yếu tố thời tiết khó dự đoán, không thể loại trừ khả năng đà tăng hiện tại sẽ kết thúc bằng việc thiết lập các mức cao lịch sử mới. Hiện tượng thời tiết El Nino cực mạnh thường gây ra lượng mưa quá mức tại Nam Mỹ và hạn hán tại Đông Nam Á, điều này có thể hỗ trợ sản lượng cà phê tại Brazil nhưng đồng thời làm xấu đi tình hình logistics và gây ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn cung tại châu Á. Tuy nhiên, thị trường hiện vẫn tin rằng nguồn cung sẽ không trở thành vấn đề trong tương lai. Điều này được thể hiện rõ qua cấu trúc của thị trường hợp đồng tương lai.

Mức chênh lệch (spread) giá giữa hợp đồng tháng 9 và tháng 12 đã mở rộng lên mức kỷ lục hơn 24 cent/pound. Điều này phản ánh hiện tượng backwardation rất mạnh. Các nhà rang xay và người mua sẵn sàng trả mức phí bảo hiểm lớn để nhận cà phê ngay lập tức, bởi họ lo ngại nguồn hàng trong kho có thể nhanh chóng cạn kiệt. Trong khi đó, các hợp đồng giao hàng trong những năm tiếp theo lại được định giá thấp hơn nhiều.

Đường cong giá kỳ hạn Arabica hiện tại (đường màu đen) và 6 tháng trước (đường màu cam)

Đường cong giá kỳ hạn của cà phê tiếp tục cho thấy vấn đề hiện tại nằm ở nguồn cung ngắn hạn, trong khi sản lượng cà phê cao hơn được kỳ vọng trong tương lai. Nguồn: Bloomberg Finance LP

Tổng kết và kết luận

Thị trường cà phê hiện đang thể hiện sự lo ngại đáng kể về nguồn cung trong ngắn hạn, tương tự như những gì đã xảy ra với thị trường ca cao vài tuần trước. Tuy nhiên, nếu sản lượng tiếp tục tăng trưởng và trong tương lai gần điều này giúp lượng tồn kho phục hồi, giá có thể sẽ gặp khó khăn trong việc tiến tới các mức cao lịch sử. Về mặt lý thuyết, khi toàn bộ lượng cà phê được thu hoạch và bắt đầu đến tay người tiêu dùng trên toàn cầu, tác động này sẽ được phản ánh vào giá trong giai đoạn mùa thu. Tuy nhiên, nếu giá không bắt đầu giảm từ các mức cao hiện tại vào thời điểm đó, điều này có thể cho thấy tình trạng nguồn cung vật chất thực sự đang căng thẳng, và các kỳ vọng về sản lượng cao trên giấy tờ có thể không còn phù hợp.

Biểu đồ kỹ thuật cà phê trên khung thời gian D1

Giá cà phê đã tăng rất mạnh kể từ đầu tuần này và hiện đang kiểm định khu vực quanh mức thoái lui 50% của toàn bộ nhịp giảm lớn gần nhất. Vùng 350–360 cent/pound sẽ đóng vai trò then chốt. Nếu giá có thể phá vỡ và duy trì trên khu vực này, điều đó có thể mở ra khả năng quay trở lại mức 400 cent, thậm chí hướng tới việc kiểm tra các đỉnh lịch sử. Tuy nhiên, nếu sản lượng cà phê tại Brazil thực sự đạt mức kỷ lục, giá có thể quay trở lại vùng 300 cent/pound nhanh hơn so với kỳ vọng từ đường cong giá kỳ hạn, vốn chỉ định giá mức này vào tháng 3/2028. Nguồn: xStation5

Michał Stajniak, CFA

Deputy Director of the XTB Research

Commodity Market Analyst

michal.stajniak@xtb.pl