Trung Quốc đang tự chế tạo máy quang khắc chip. ASML chịu áp lực khi cuộc chiến công nghệ bước sang giai đoạn mới

Trung Quốc một lần nữa gửi tới thị trường tín hiệu rõ ràng rằng nước này đang đẩy nhanh quá trình xây dựng hệ sinh thái công nghệ của riêng mình. Trong những tuần gần đây, Bắc Kinh đã liên tiếp gây bất ngờ cho thị trường toàn cầu với hàng loạt diễn biến liên quan đến trí tuệ nhân tạo và ngành bán dẫn.

Đầu tiên là những thông tin về sự tiến bộ của các dòng chip AI do Trung Quốc tự phát triển. Sau đó, sự chú ý của thế giới chuyển sang Kimi K3 của Moonshot AI, mô hình được cho là sở hữu năng lực cạnh tranh với những giải pháp tiên tiến nhất của các tên tuổi phương Tây như OpenAI hay Anthropic.

Giờ đây, Trung Quốc đang tiến thêm một bước đi mang tính nền tảng hơn nhiều. Theo các nguồn tin truyền thông, Bắc Kinh đã bắt đầu sản xuất máy quang khắc DUV (Deep Ultraviolet) nội địa – thiết bị đóng vai trò cốt lõi trong quá trình sản xuất chất bán dẫn. Đây cũng chính là một trong những mắt xích đã hạn chế sự phát triển của ngành bán dẫn Trung Quốc trong nhiều năm qua.

Nếu những thông tin này được xác nhận, đây sẽ là một trong những bước tiến quan trọng nhất của ngành công nghệ Trung Quốc, bởi nó đánh dấu nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài không chỉ đối với chip bán dẫn mà còn đối với chính thiết bị dùng để sản xuất chip.

Thông tin này ngay lập tức được phản ánh lên thị trường tài chính. Cổ phiếu ASML, nhà sản xuất máy quang khắc lớn nhất thế giới, chịu áp lực khi nhà đầu tư bắt đầu đánh giá lại những rủi ro dài hạn đến từ sự phát triển của các công nghệ thay thế do Trung Quốc tự phát triển.

Nguồn: XTB Research

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa vị thế của ASML đột ngột bị đe dọa. Công ty Hà Lan vẫn sở hữu lợi thế công nghệ vượt trội, đặc biệt trong lĩnh vực máy quang khắc EUV, công nghệ không thể thiếu để sản xuất những con chip tiên tiến nhất thế giới. Dù vậy, phản ứng của thị trường cho thấy nhà đầu tư ngày càng quan tâm tới tốc độ mà Trung Quốc đang thu hẹp sự phụ thuộc vào các công nghệ phương Tây.

Máy quang khắc là một trong những hệ thống công nghiệp phức tạp nhất thế giới. Chúng cho phép khắc các hoa văn siêu chính xác lên các tấm wafer silicon để tạo ra các bộ vi xử lý hiện đại. Trong nhiều thập kỷ, thị trường này chỉ được thống trị bởi một số rất ít doanh nghiệp, trong đó ASML đã xây dựng được vị thế gần như độc nhất với các công nghệ trở thành nền tảng của ngành bán dẫn toàn cầu.

Quyền tiếp cận những công nghệ này cũng đã trở thành một trong những yếu tố trọng tâm trong cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc. Các lệnh hạn chế xuất khẩu được thiết kế nhằm làm chậm quá trình phát triển các dòng chip tiên tiến nhất của Bắc Kinh. Tuy nhiên, kết quả thực tế lại phức tạp hơn nhiều.

Thay vì ngăn chặn tham vọng công nghệ của Trung Quốc, các biện pháp hạn chế lại thúc đẩy mạnh mẽ hơn quá trình đầu tư vào các giải pháp nội địa.

Trung Quốc đã bắt đầu xây dựng một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, bao gồm không chỉ thiết kế chip mà còn cả sản xuất chất bán dẫn và các thiết bị phục vụ quá trình sản xuất chip.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển các máy quang khắc DUV nội địa mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ đơn thuần là việc chế tạo một thiết bị, mà còn là bước đi nhằm làm chủ năng lực công nghệ vốn trong nhiều thập kỷ chủ yếu nằm trong tay các doanh nghiệp phương Tây.

Tất nhiên, điều đó không có nghĩa Trung Quốc đã bắt kịp các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Các máy quang khắc EUV tiên tiến nhất vẫn nằm ngoài khả năng của ngành công nghiệp Trung Quốc, và lợi thế của ASML trong lĩnh vực này vẫn rất lớn. Việc phát triển một công nghệ thực sự có khả năng cạnh tranh sẽ còn cần nhiều năm nữa.

Tuy nhiên, mục tiêu của Bắc Kinh không nhất thiết là phải ngay lập tức vượt qua phương Tây về công nghệ. Điều họ hướng tới là xây dựng một hệ sinh thái đủ mạnh để giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài, đồng thời bảo vệ ngành công nghiệp trong nước trước những lệnh hạn chế mới trong tương lai.

Cách tiếp cận này cũng đã được thể hiện rõ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Thành công của DeepSeek, tiếp theo là sự phát triển của Moonshot AI với mô hình Kimi K3, đã gửi tới thị trường tín hiệu rằng các doanh nghiệp Trung Quốc có khả năng tạo ra những giải pháp cạnh tranh hơn nhiều so với kỳ vọng trước đây.

Cho đến gần đây, lợi thế công nghệ của phương Tây vẫn được xem như một "hào nước" rất sâu mà Trung Quốc sẽ cần nhiều năm để vượt qua. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy khoảng cách này có thể nhỏ hơn đáng kể so với các giả định trước đó.

Dĩ nhiên, điều này không có nghĩa Trung Quốc đã bắt kịp Mỹ và các đồng minh. Các doanh nghiệp phương Tây vẫn sở hữu lợi thế rất lớn ở nhiều lĩnh vực trọng yếu. Nvidia vẫn dẫn đầu thị trường chip AI cao cấp, TSMC vẫn thống trị hoạt động sản xuất những con chip tiên tiến nhất thế giới, còn ASML vẫn giữ vị thế gần như độc quyền trong công nghệ quang khắc tiên tiến.

Tuy nhiên, bản chất của cuộc cạnh tranh đang thay đổi. Trung Quốc đang chứng minh rằng họ sẵn sàng đầu tư nguồn lực khổng lồ để phát triển các công nghệ của riêng mình và từng bước giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài.

Đối với thị trường bán dẫn toàn cầu, điều này có thể đánh dấu sự khởi đầu của một thế giới công nghệ ngày càng phân mảnh hơn. Trong nhiều năm, ngành bán dẫn vận hành như một hệ sinh thái toàn cầu thống nhất, nơi mỗi quốc gia chuyên môn hóa ở một mắt xích khác nhau trong chuỗi cung ứng. Mỹ tập trung vào thiết kế chip, Đài Loan dẫn đầu trong sản xuất các chất bán dẫn tiên tiến nhất, còn châu Âu nắm giữ những công nghệ then chốt liên quan đến máy quang khắc.

Giờ đây, Trung Quốc đang nỗ lực xây dựng phiên bản hệ sinh thái của riêng mình.

Ý nghĩa lớn nhất của việc bắt đầu sản xuất máy quang khắc DUV nội địa không chỉ nằm ở bản thân công nghệ, mà còn ở việc Bắc Kinh đang tìm cách kiểm soát thêm một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn.

Đối với ASML, điều này chưa đồng nghĩa với việc vị thế thống trị sẽ sớm kết thúc. Công nghệ của Trung Quốc vẫn còn một chặng đường rất dài trước khi có thể cạnh tranh với các hệ thống tiên tiến nhất. Tuy nhiên, đối với giới đầu tư, đây là một tín hiệu quan trọng cho thấy cấu trúc của thị trường bán dẫn toàn cầu có thể đang dần thay đổi.

Cuộc chiến công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc giờ đây không còn đơn thuần là cuộc cạnh tranh xem ai có thể tạo ra con chip tốt nhất hay mô hình AI tiên tiến nhất.

Đó là cuộc cạnh tranh nhằm giành quyền kiểm soát toàn bộ hạ tầng công nghệ làm nền tảng cho những thành tựu đó. Việc Trung Quốc bắt đầu sản xuất máy quang khắc DUV nội địa cho thấy Bắc Kinh không còn muốn chỉ là khách hàng của công nghệ phương Tây.

Họ muốn trở thành nhà sản xuất. Và chính điều đó có thể khiến sự kiện này trở thành một trong những bước ngoặt quan trọng nhất đối với toàn bộ ngành công nghiệp bán dẫn.

Nguồn: xStation5