USDJPY - Đồng yên giảm về đáy nhiều thập kỷ, liệu chính phủ có can thiệp?

Thị trường ngoại hối tiếp tục chứng kiến áp lực giảm mạnh đối với đồng yên khi đồng tiền này rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Trong phiên giao dịch tại New York ngày 29/6, tỷ giá có thời điểm chạm 161,98 yên đổi 1 USD, vượt qua vùng từng khiến Chính phủ Nhật Bản phải can thiệp vào năm 2024. Sang phiên giao dịch châu Á ngày 30/6, đồng yên tiếp tục suy yếu và giao dịch trên ngưỡng 162 yên/USD.

Đây là vùng tỷ giá đặc biệt nhạy cảm đối với Nhật Bản. Lần gần nhất đồng yên giao dịch quanh mức này là gần bốn thập kỷ trước, nhưng khi đó nền kinh tế Nhật Bản đang ở trong chu kỳ tăng trưởng mạnh sau Hiệp định Plaza và đồng yên lại đi theo xu hướng tăng giá. Ngược lại, đợt suy yếu hiện nay diễn ra trong bối cảnh hoàn toàn khác, phản ánh những thay đổi sâu sắc trong cấu trúc kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu. Việc đồng yên liên tục mất giá cho thấy áp lực trên thị trường ngoại hối không còn mang tính ngắn hạn mà đang trở thành một xu hướng kéo dài, buộc giới đầu tư phải đánh giá lại triển vọng của đồng tiền này.

Nguyên nhân chính là sự chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản

Yếu tố được phần lớn các chuyên gia xem là nguyên nhân chính khiến đồng yên suy yếu là khoảng cách ngày càng lớn giữa mặt bằng lãi suất của Mỹ và Nhật Bản.

Mặc dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã chấm dứt chính sách lãi suất âm trong năm 2024 và mới đây nâng lãi suất lên 1% - mức cao nhất kể từ năm 1995 - nhưng động thái này vẫn chưa đủ để đảo ngược xu hướng của thị trường. Nguyên nhân là nhà đầu tư vẫn tin rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt trong thời gian dài hơn.

Khi lãi suất tại Mỹ cao hơn đáng kể so với Nhật Bản, các tài sản định giá bằng đồng USD trở nên hấp dẫn hơn nhờ lợi suất cao. Điều này thúc đẩy dòng vốn rời khỏi đồng yên để chuyển sang đồng USD hoặc các tài sản tài chính của Mỹ, tạo ra áp lực giảm giá kéo dài đối với đồng tiền Nhật.

Theo chuyên gia Andrew Hazlett của Monex Inc., ngay cả khi Chính phủ Nhật Bản tiếp tục can thiệp vào thị trường ngoại hối, hiệu quả cũng chỉ mang tính tạm thời nếu khoảng cách lãi suất giữa hai nền kinh tế không được thu hẹp.

Xác suất Fed tăng lãi suất vào tháng 9 đã đẩy lên khoảng 62%. Nguồn: CME Fedwatch tool

Hiệu quả của việc can thiệp từ chính phủ vẫn còn hạn chế

Trước đà mất giá của đồng yên, Chính phủ Nhật Bản đã nhiều lần sử dụng biện pháp can thiệp trực tiếp trên thị trường ngoại hối.

Trong giai đoạn từ cuối tháng 4 đến cuối tháng 5, sau khi tỷ giá vượt mốc 160 yên/USD, Tokyo đã chi khoảng 11,73 nghìn tỷ yên (tương đương hơn 72 tỷ USD) để mua vào đồng yên. Đây là một trong những chiến dịch can thiệp lớn nhất trong lịch sử nước này, với nguồn vốn được cho là lấy từ việc bán bớt tài sản dự trữ bằng ngoại tệ, bao gồm cả trái phiếu Chính phủ Mỹ.

Bên cạnh các biện pháp thị trường, giới chức Nhật Bản cũng liên tục phát đi thông điệp cứng rắn. Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama khẳng định Tokyo sẵn sàng thực hiện những "hành động mạnh mẽ" nhằm ngăn chặn các biến động đầu cơ quá mức trên thị trường tiền tệ. Sau cuộc gặp với phía Mỹ, hai nước cũng đạt được sự đồng thuận cao hơn trong việc phối hợp chính sách ngoại hối nếu cần thiết.

Tuy nhiên, kinh nghiệm từ các đợt can thiệp trong năm 2022 và 2024 cho thấy những biện pháp này chỉ giúp đồng yên phục hồi trong thời gian ngắn. Trên một thị trường ngoại hối toàn cầu có quy mô giao dịch lên tới khoảng 9.500 tỷ USD mỗi ngày, việc đi ngược xu hướng dòng vốn quốc tế là nhiệm vụ vô cùng khó khăn.

Chính vì vậy, nhiều tổ chức tài chính, trong đó có Citigroup, đã tỏ ra thận trọng hơn khi đánh giá triển vọng của đồng yên và thậm chí rút lại khuyến nghị mua đồng tiền này do chưa nhận thấy tín hiệu can thiệp đủ mạnh từ phía Bộ Tài chính Nhật Bản.

Tác động trái chiều của việc đồng Yên yếu

Sự suy yếu của đồng yên tạo ra hai tác động trái chiều đối với nền kinh tế Nhật Bản.

Ở khía cạnh tích cực, đồng nội tệ yếu giúp các doanh nghiệp xuất khẩu gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế khi doanh thu bằng ngoại tệ quy đổi sang yên cao hơn. Đây cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng giúp thị trường chứng khoán Nhật Bản liên tục lập các mức đỉnh mới trong thời gian qua.

Ngành công nghiệp ô tô là nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất. Theo các ước tính, đồng yên suy yếu có thể giúp các hãng xe Nhật Bản tăng thêm khoảng 5,8 tỷ USD lợi nhuận trong năm nay. Riêng Toyota cho biết cứ mỗi khi đồng yên mất giá thêm 1 yên so với USD, lợi nhuận hoạt động của tập đoàn có thể tăng thêm khoảng 50 tỷ yên.

Tuy nhiên, mặt trái của đồng yên yếu cũng ngày càng rõ nét. Nhật Bản phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng và nguyên liệu thô, trong khi phần lớn các giao dịch này đều được thanh toán bằng USD. Đồng yên mất giá khiến chi phí nhập khẩu dầu, khí đốt và thực phẩm tăng cao, từ đó đẩy lạm phát lên mức cao hơn và làm suy giảm sức mua của người dân.

Chi phí sinh hoạt leo thang cũng có nguy cơ ảnh hưởng đến mức độ ủng hộ dành cho Chính phủ, tạo thêm sức ép đối với các nhà hoạch định chính sách trong việc cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định giá cả.

Triển vọng của đồng yên?

Trong ngắn hạn, hướng đi của đồng yên vẫn sẽ chịu ảnh hưởng chủ yếu từ chính sách của Fed và BOJ. Nếu Fed tiếp tục duy trì lãi suất ở mức cao trong khi BOJ chỉ nâng lãi suất với tốc độ chậm, khoảng cách lợi suất sẽ còn duy trì, khiến áp lực giảm giá đối với đồng yên khó sớm chấm dứt.

Về dài hạn, Nhật Bản còn phải đối mặt với nhiều thách thức mang tính cơ cấu. Dân số già hóa nhanh, lực lượng lao động thu hẹp, tốc độ tăng trưởng kinh tế thấp và gánh nặng nợ công lớn đều hạn chế khả năng BOJ thực hiện các đợt tăng lãi suất mạnh.

Điều này đồng nghĩa với việc đồng yên nhiều khả năng vẫn sẽ chịu áp lực kéo dài nếu các yếu tố nền tảng của nền kinh tế không được cải thiện. Trong khi đó, mỗi đợt can thiệp của Chính phủ chỉ có thể làm chậm quá trình mất giá chứ khó tạo ra sự đảo chiều bền vững.

Kết luận

Đồng yên đang trải qua giai đoạn suy yếu nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ do tác động kết hợp của chênh lệch lãi suất, sức mạnh của đồng USD và những hạn chế nội tại của nền kinh tế Nhật Bản. Mặc dù Chính phủ và BOJ đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ tỷ giá, hiệu quả vẫn còn khá hạn chế trước quy mô khổng lồ của thị trường ngoại hối toàn cầu. Trong ngắn hạn, đồng yên có thể tiếp tục biến động mạnh theo kỳ vọng về chính sách của Fed. Về dài hạn, khả năng phục hồi bền vững của đồng tiền này sẽ phụ thuộc không chỉ vào chính sách tiền tệ mà còn vào việc Nhật Bản có giải quyết được các vấn đề cơ cấu của nền kinh tế hay không.

Phân tích kỹ thuật

Nguồn: xStation5

Đà tăng sáng nay đã đẩy cặp tiền USDJPY vượt qua mức đỉnh trước đó và thiết lập mức đỉnh mới. Tỷ giá vẫn đang duy trì xu hướng tăng bền vững khi giá vẫn đang tuân thủ kênh tăng giá trung hạn. Vì vậy, chừng nào kênh tăng giá này chưa bị xuyên thủng thì xu hướng tăng vẫn là kịch bản chủ đạo.

Cũng cần lưu ý một điều, mức độ biến động của cặp tiền đang khá lớn bởi bất cứ lúc nào chính phủ Nhật Bản cũng có thể can thiệp. Do đó, những nhịp giảm mạnh sẽ xảy ra vào một thời điểm nào đó, nhưng để thay đổi cấu trúc dài hạn thì thị trường cần nhiều hơn thế.