พรีวิว UK Budget: อีกหนึ่งเดือนก่อนประกาศงบประมาณ เรารู้อะไรบ้างในตอนนี้

ขณะนี้เหลือเวลาอีก 4 สัปดาห์ก่อนที่ John Healey จะนำเสนองบประมาณครั้งสำคัญครั้งแรกในฐานะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง แรงกดดันกำลังก่อตัวขึ้นจากหลายด้าน Andy Burnham ต้องการผลักดันให้เกิด “การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง” โดยเร็วที่สุด ขณะที่ภาคธุรกิจและภาคครัวเรือนต่างกังวลเกี่ยวกับการขึ้นภาษีและต้นทุนพลังงานที่เพิ่มขึ้น รวมถึงราคาดีเซลที่พุ่งแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ ขณะเดียวกันปัจจัยเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์กำลังผลักดันราคาน้ำมันให้พุ่งสูงขึ้น และทำให้ผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลอังกฤษ (Gilt) ปรับตัวขึ้นสู่ระดับสูงสุดในรอบหลายทศวรรษ

Healey เลือกกล่าวสุนทรพจน์ในการประชุมพรรคแบบเรียบง่าย

สุนทรพจน์ของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังในการประชุมพรรค Labour เมื่อวันจันทร์ไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดมากนัก หากสุนทรพจน์ครั้งนี้เป็นสัญญาณบ่งชี้ถึงงบประมาณที่จะประกาศในอนาคต เราอาจคาดหวังว่าในวันที่ 28 ตุลาคมจะเป็นการประกาศงบประมาณที่ไม่ได้สร้างความเคลื่อนไหวมากนัก ประเด็นสำคัญจากสุนทรพจน์ในการประชุมพรรคที่ปูทางไปสู่งบประมาณ ได้แก่ ความมุ่งมั่นอย่างชัดเจนที่จะยึดตามกฎการคลัง และความคิดเห็นเกี่ยวกับการลดภาระค่าใช้จ่ายด้านสวัสดิการ โดยเขาระบุว่านโยบายดังกล่าวไม่ใช่ “ความก้าวหน้า” และสวัสดิการควรเป็น “สะพานสู่การทำงาน” แม้จะไม่มีรายละเอียดเพิ่มเติม แต่สามารถคาดการณ์ได้ว่าการเพิ่มสวัสดิการเพิ่มเติมไม่น่าจะเป็นส่วนหนึ่งของงบประมาณครั้งนี้

Healey กำลังเผชิญแรงกดดันจากสองด้าน เขาต้องพยายามอย่างมากในการโน้มน้าวสมาชิกพรรค Labour ว่างบประมาณครั้งนี้ควรแสดงให้เห็นถึงการควบคุมการใช้จ่าย ขณะเดียวกันเขาก็ตระหนักดีว่าสภาวะตลาดในปัจจุบันไม่เปิดโอกาสให้รัฐบาลเพิ่มการใช้จ่ายหรือการกู้ยืม โดยเฉพาะหากเงินดังกล่าวจะถูกนำไปใช้กับสวัสดิการ

Gilt Yield เป็นข้อจำกัดต่อแผนการใช้จ่ายของรัฐบาล

ในช่วงหนึ่งเดือนที่ผ่านมา อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลอังกฤษ (Gilt) ปรับตัวขึ้นสู่ระดับสูงสุดในรอบหลายทศวรรษ ซึ่งจะเป็นข้อจำกัดต่อความทะเยอทะยานของงบประมาณครั้งนี้ อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลอังกฤษอายุ 2 ปีเพิ่มขึ้นมากกว่า 30 bps ขณะที่อัตราผลตอบแทนพันธบัตรอายุ 10 ปีเพิ่มขึ้น 25 bps นับตั้งแต่ต้นปีนี้ อัตราผลตอบแทนพันธบัตร Gilt อายุ 10 ปีพุ่งขึ้นถึง 91 bps แม้ว่าการปรับตัวขึ้นดังกล่าวจะเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นทั่วโลก แต่ดูเหมือนว่ารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังจะเข้าใจดีว่ารัฐบาลจำเป็นต้องเผชิญกับข้อจำกัดทางการคลังที่เป็นจริง

รายการความต้องการด้านการใช้จ่าย

ในสุนทรพจน์วันนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังไม่ได้กล่าวถึง “ความยืดหยุ่น” ภายใต้กฎการคลัง แม้ว่า Andy Burnham จะเคยพูดถึงประเด็นนี้มาก่อน มีความเป็นไปได้ว่ารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังจะอนุญาตให้นำการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานของภาครัฐมาหักออกจากตัวเลขการกู้ยืม แต่เราสงสัยว่ารัฐบาลจะสามารถใช้วิธีดังกล่าวเพื่อรองรับรายการความต้องการด้านการใช้จ่ายจำนวนมากของพรรคได้ทั้งหมด

ทำอย่างไรให้ต้นทุนพลังงานของสหราชอาณาจักรถูกลง

ในทางกลับกัน รัฐบาลอาจให้ความสำคัญกับการใช้จ่ายด้านกลาโหมมากขึ้น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังกล่าวว่าจะมีการจัดสรรสัญญาด้านกลาโหมมูลค่า £6 พันล้านให้แก่ผู้ต่อเรือในสหราชอาณาจักร แต่ในประเด็นอื่นยังไม่มีการประกาศแผนการใช้จ่ายใหม่ คำมั่นของ Healey ที่ต้องการนำสหราชอาณาจักรเข้าสู่ “ยุคใหม่ของการพัฒนาอุตสาหกรรม” จะต้องอาศัยการเปลี่ยนแปลงนโยบายด้านราคาพลังงานอย่างรวดเร็ว แต่เราคงต้องรอดูรายละเอียดเพิ่มเติมในงบประมาณเดือนหน้า

สหราชอาณาจักรมีต้นทุนพลังงานอยู่ในระดับสูงที่สุดแห่งหนึ่ง และจำเป็นต้องมีการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานใหม่ รวมถึงการเพิ่มการผลิตน้ำมันและก๊าซภายในประเทศ เพื่อทำให้วิสัยทัศน์ของ Healey เป็นจริง นอกจากนี้ เขายังกล่าวว่าต้องการให้สหราชอาณาจักรเป็นศูนย์กลางของการปฏิวัติด้าน AI ซึ่งจะยิ่งต้องใช้พลังงานมากขึ้น ดังนั้นเราคาดว่าประเด็นนี้จะอยู่ในวาระสำคัญเมื่อเขานำเสนองบประมาณในเดือนหน้า

Healey หลีกเลี่ยงการกล่าวถึงภาษี

สุนทรพจน์ในการประชุมพรรคครั้งนี้ไม่ได้กล่าวถึงคำว่า “ภาษี” แต่อย่างใด Burnham ระบุอย่างชัดเจนว่าการเพิ่มรายได้จากภาษีครั้งใหญ่ของรัฐบาล Labour ได้ดำเนินการไปแล้ว หลังจาก Rachel Reeves เพิ่มภาษีมากกว่า £65 พันล้านในช่วงที่ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง

กระแสข่าวเกี่ยวกับการปรับอัตราภาษีกำไรจากการลงทุน (Capital Gains Tax) ให้เท่ากับภาษีเงินได้ลดความร้อนแรงลง ขณะที่ Healey พยายามชะลอการไหลออกของผู้มีฐานะมั่งคั่งจากสหราชอาณาจักร

Andy Burnham กล่าวเมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาถึงการปฏิวัติระบบดูแลผู้สูงอายุ ซึ่งเขามองว่าจะได้รับการสนับสนุนทางการเงินจากภาษีรูปแบบใหม่ ซึ่งอาจเป็นภาษีมรดกหรือภาษีที่เรียกเก็บเมื่อเสียชีวิต อย่างไรก็ตาม นายกรัฐมนตรีได้ยืนยันอย่างชัดเจนว่าจะไม่มีการนำภาษีดังกล่าวมาใช้ในสมัยรัฐสภาชุดปัจจุบัน แต่จะบรรจุไว้ในนโยบายของพรรค Labour สำหรับการเลือกตั้งครั้งถัดไป

ทำไม Healey จึงไม่สามารถสร้างแรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่ในวันที่ 28 ตุลาคมได้

เรามองว่ารัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังและนายกรัฐมนตรีจะพยายามทำให้งบประมาณครั้งนี้สร้างแรงสั่นสะเทือนต่อเศรษฐกิจและตลาดให้น้อยที่สุด สภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจยังคงท้าทาย แต่ GDP ของสหราชอาณาจักรยังคงแข็งแกร่ง โดยเศรษฐกิจขยายตัว 0.4% ในไตรมาสที่ผ่านมา นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มขึ้นของผลิตภาพที่จำเป็นอย่างมาก อัตราผลตอบแทนพันธบัตร Gilt ปรับตัวสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว แต่ขณะนี้ยังอยู่ในระดับที่สอดคล้องกับแนวโน้มทั่วโลก ขณะที่เงินปอนด์ค่อนข้างมีเสถียรภาพในปีนี้ และอยู่ในระดับกลางเมื่อเทียบกับสกุลเงินของประเทศสมาชิก G7 อื่น ๆ สิ่งเหล่านี้บ่งชี้ว่าสหราชอาณาจักรยังไม่ได้เข้าสู่ภาวะวิกฤตทางการคลังในขณะนี้

เหตุใดการขึ้นภาษีอาจไม่อยู่ในแผน

มาตรการขึ้นภาษีหลักที่ Healey อาจประกาศในงบประมาณครั้งนี้ ได้แก่ การลดเกณฑ์ภาษีบ้านมูลค่าสูง (Mansion Tax) ลงมาอยู่ที่ £1.5 ล้าน จากปัจจุบันที่ £2 ล้าน แม้ว่านโยบายดังกล่าวจะไม่เป็นที่นิยมอย่างมากในหมู่ ส.ส. พรรค Labour ที่เป็นตัวแทนเขตเลือกตั้งในกรุงลอนดอน นอกจากนี้ เขาอาจเสนอภาษีจากมูลค่าที่ดิน (Land Value Tax) แต่แนวทางนี้ดูไม่มีประสิทธิภาพอย่างมาก และอาจต้องใช้เวลานานในการดำเนินการและสร้างรายได้ ภาษีความมั่งคั่งได้รับความนิยมจากสมาชิกฝ่ายซ้ายบางส่วน แต่ผลการวิเคราะห์หลายฉบับชี้ว่าอาจทำให้ประเทศสูญเสียรายได้มากกว่าที่จะสร้างรายได้

กลุ่มเป้าหมายที่มีโอกาสถูกเก็บภาษีเพิ่มเติมในระดับรองลงมา ได้แก่ ธนาคารและบริษัทน้ำมัน กำไรของธนาคารอาจถูกเรียกเก็บภาษีในอัตราที่สูงขึ้นเป็น 31% จาก 28% และอาจมีการจัดเก็บภาษี Windfall Tax เฉพาะกับบริษัทน้ำมันที่ได้รับประโยชน์จากภาวะขาดแคลนน้ำมันที่เกิดขึ้นจากสงครามในภูมิภาคอ่าว หาก Healey ดำเนินมาตรการดังกล่าว เขามีแนวโน้มที่จะถูกวิจารณ์ว่าเป็นฝ่ายต่อต้านภาคธุรกิจ แต่เขาอาจยอมรับแรงกดดันดังกล่าว เนื่องจากมาตรการเหล่านี้มีแนวโน้มได้รับความนิยมจากประชาชน

นอกจากนี้ ยังมีเป้าหมายอื่น ๆ ที่มีขนาดเล็กกว่า ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังอาจมุ่งเน้นเพื่อเพิ่มรายได้ เช่น การเพิ่มมาตรการต่อต้านการหลีกเลี่ยงภาษี รวมถึงการกำหนดเพดานมูลค่าเงินลงทุนในบัญชี ISA แต่เราคาดว่ามาตรการหลังน่าจะไม่สามารถผลักดันให้เกิดขึ้นจริงได้

ความเป็นไปได้ในการลดภาษี

สำหรับการลดภาษี เราคาดว่าจะมีมาตรการในลักษณะนี้เพียงไม่กี่รายการ แต่เรามองว่าการปรับขึ้นภาษีน้ำมันเชื้อเพลิง (Fuel Duty) ซึ่งมีกำหนดเริ่มวันที่ 1 มกราคม 2027 อาจถูกยกเลิก เนื่องจากราคาดีเซลพุ่งแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในวันจันทร์ และอาจมีการลดภาษีสีเขียวบางประเภทลงด้วย นายกรัฐมนตรีได้ประกาศความตั้งใจที่จะเพิ่มวงเงินยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา แต่แนวทางนี้มีต้นทุนสูง และในขณะนี้ไม่น่าจะมีงบประมาณเพียงพอสำหรับดำเนินการ ดังนั้น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังจึงมีแนวโน้มให้ความสำคัญกับการนำคนหนุ่มสาวกลับเข้าสู่ตลาดแรงงานมากกว่า มาตรการที่อาจนำมาใช้ ได้แก่ การลดภาษีเงินได้หรือเงินสมทบประกันสังคมของลูกจ้าง (National Insurance) สำหรับผู้ที่เข้าสู่ตลาดแรงงานเป็นครั้งแรก

คาดว่า Healey จะยกเลิกหรือปรับแก้มาตรการบางส่วนของ Reeves

ประเด็นหลังนี้น่าสนใจ เนื่องจากอาจเป็นการย้อนกลับมาตรการบางส่วนของการปรับขึ้นเงินสมทบ National Insurance สำหรับนายจ้างที่ Rachel Reeves เคยดำเนินการ ซึ่งถูกกล่าวโทษว่าเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้จำนวนคนหนุ่มสาวที่ว่างงานเพิ่มขึ้นอย่างมาก ก่อนหน้านี้ในวันนี้ Healey พูดถึงเรื่องการฝึกงานและความจำเป็นในการนำคนหนุ่มสาวเข้าสู่ตลาดแรงงานอย่างละเอียด ดังนั้นเราจึงคาดว่ามาตรการบางส่วนอาจถูกนำมาใช้ในเดือนหน้า นอกจากนี้ อาจมีการปรับแก้มาตรการจากงบประมาณครั้งก่อนของ Rachel Reeves เพิ่มเติม เช่น การลดอัตราภาษีธุรกิจสำหรับร้านค้าบนถนนสายหลัก (High Street)

มุมมองของตลาด

อัตราผลตอบแทนพันธบัตร Gilt ปรับตัวสูงขึ้นในช่วงที่มีการกล่าวสุนทรพจน์ครั้งนี้ แต่การเพิ่มขึ้นดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการปรับตัวในตลาดโลก และไม่ได้เกิดจากสิ่งที่ John Healey กล่าว ดังที่เห็นได้จากกราฟด้านล่าง อัตราผลตอบแทนพันธบัตร Gilt อายุ 10 ปีของสหราชอาณาจักรอาจอยู่ในระดับสูงกว่าประเทศอื่น แต่กำลังเคลื่อนไหวไปในทิศทางเดียวกับอัตราผลตอบแทนพันธบัตรของสหรัฐฯ และยุโรป

นอกจากนี้ GBP ปรับตัวลงอย่างมากเมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ แต่ยังไม่ลงไปถึงระดับต่ำสุดในเดือนมิถุนายน ซึ่งเป็นสัญญาณว่าสหราชอาณาจักรยังไม่ได้เผชิญกับวิกฤตทางการคลังอย่างเต็มรูปแบบ แม้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลจะอยู่ในระดับสูงสุดในรอบหลายทศวรรษก็ตาม

หากสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ และราคาพลังงานยังคงอยู่ในระดับสูง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังจะต้องประกาศงบประมาณท่ามกลางสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจที่น่ากังวลยิ่งกว่าเดิม นี่ไม่ใช่สิ่งที่ John Healey สามารถเปลี่ยนแปลงได้ แต่จะเพิ่มความท้าทายที่กำลังก่อตัวขึ้นก่อนถึงช่วงเวลาสำคัญในเดือนตุลาคม

กราฟที่ 1: อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลอายุ 10 ปีของสหราชอาณาจักร สหรัฐฯ และอิตาลี

ที่มา: XTB

กราฟที่ 2: GBP/USD ปรับตัวลง แต่ยังไม่หลุดจากเกม

ที่มา: XTB