จีนพัฒนาเครื่องผลิตชิปของตัวเอง กดดัน ASML ท่ามกลางสงครามเทคโนโลยีระลอกใหม่

จีนส่งสัญญาณอีกครั้งว่า พร้อมเร่งสร้างระบบนิเวศเทคโนโลยีของตนเองอย่างเต็มรูปแบบ ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา ปักกิ่งสร้างความประหลาดใจให้กับตลาดโลกด้วยความคืบหน้าหลายด้านในอุตสาหกรรมปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเซมิคอนดักเตอร์

เริ่มจากรายงานความก้าวหน้าของชิป AI ที่พัฒนาภายในประเทศ ก่อนที่ความสนใจของตลาดจะหันไปยัง Kimi K3 โมเดล AI ของ Moonshot AI ซึ่งมีรายงานว่าสามารถแข่งขันกับโมเดลชั้นนำจากฝั่งตะวันตก เช่น OpenAI และ Anthropic ได้

ล่าสุด จีนกำลังก้าวไปอีกขั้นที่สำคัญยิ่งกว่าเดิม โดยมีรายงานว่าปักกิ่งได้เริ่มผลิต เครื่องลิโทกราฟี DUV (Deep Ultraviolet) ที่พัฒนาขึ้นภายในประเทศ ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญสำหรับการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ และถือเป็นหนึ่งในจุดอ่อนสำคัญที่อุตสาหกรรมชิปของจีนเผชิญมาอย่างยาวนาน

หากรายงานดังกล่าวได้รับการยืนยัน จะนับเป็นหนึ่งในพัฒนาการที่สำคัญที่สุดของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีจีน เพราะหมายถึงความพยายามลดการพึ่งพาซัพพลายเออร์ต่างชาติ ไม่เพียงเฉพาะด้านชิปเซมิคอนดักเตอร์เท่านั้น แต่ยังรวมถึงเครื่องจักรที่ใช้ในการผลิตชิปอีกด้วย

ข่าวดังกล่าวส่งผลต่อตลาดการเงินอย่างรวดเร็ว โดยหุ้นของ ASML ผู้ผลิตเครื่องลิโทกราฟีรายใหญ่ที่สุดของโลก เผชิญแรงกดดัน หลังนักลงทุนเริ่มประเมินความเสี่ยงระยะยาวจากการเกิดขึ้นของเทคโนโลยีและเครื่องจักรผลิตชิปที่พัฒนาโดยจีน ซึ่งอาจกลายเป็นคู่แข่งของผู้ผลิตจากชาติตะวันตกในอนาคต

ที่มา: XTB Research

อย่างไรก็ตาม ข่าวดังกล่าว ไม่ได้หมายความว่าตำแหน่งผู้นำของ ASML ถูกสั่นคลอนในทันที บริษัทจากเนเธอร์แลนด์ยังคงมีความได้เปรียบทางเทคโนโลยีอย่างมหาศาล โดยเฉพาะในด้าน เครื่องลิโทกราฟี EUV (Extreme Ultraviolet) ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการผลิตชิปเซมิคอนดักเตอร์ระดับสูงที่สุดในโลก แต่ปฏิกิริยาของตลาดสะท้อนให้เห็นว่า นักลงทุนกำลังจับตาอย่างใกล้ชิดว่าจีนสามารถลดการพึ่งพาซัพพลายเออร์ต่างชาติได้รวดเร็วเพียงใด

เครื่องลิโทกราฟีถือเป็นหนึ่งในระบบอุตสาหกรรมที่มีความซับซ้อนที่สุดในโลก โดยทำหน้าที่ฉายลวดลายวงจรที่มีความละเอียดสูงลงบนแผ่นซิลิคอนเวเฟอร์ ซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญในการผลิตชิปประมวลผลสมัยใหม่ ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ตลาดนี้ถูกครอบครองโดยผู้เล่นเพียงไม่กี่ราย และ ASML ได้สร้างความได้เปรียบที่แทบไม่มีคู่แข่ง จนเทคโนโลยีของบริษัทกลายเป็นหนึ่งในรากฐานของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์โลก

การเข้าถึงเทคโนโลยีเหล่านี้ยังกลายเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญของการแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ และจีน มาตรการควบคุมการส่งออกมีเป้าหมายเพื่อชะลอการพัฒนาชิประดับสูงของจีน แต่ผลลัพธ์กลับซับซ้อนกว่าที่คาด เพราะแทนที่จะหยุดยั้งความทะเยอทะยานของจีน กลับยิ่งเร่งให้ปักกิ่งลงทุนพัฒนาเทคโนโลยีภายในประเทศมากขึ้น

ปัจจุบัน จีนกำลังสร้างห่วงโซ่อุปทานของตนเองอย่างครบวงจร ครอบคลุมตั้งแต่การออกแบบชิป การผลิตเซมิคอนดักเตอร์ ไปจนถึงเครื่องจักรที่ใช้ในโรงงานผลิตชิป

ในบริบทนี้ การพัฒนา เครื่องลิโทกราฟี DUV ภายในประเทศจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะไม่ใช่เพียงการสร้างเครื่องจักรหนึ่งเครื่อง แต่คือการสร้างขีดความสามารถในเทคโนโลยีที่ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมาอยู่ในมือของบริษัทตะวันตกเป็นหลัก

แน่นอนว่า ไม่ได้หมายความว่าจีนไล่ทันผู้นำโลกแล้ว เครื่องลิโทกราฟี EUV ที่ล้ำหน้าที่สุดยังคงอยู่นอกเหนือขีดความสามารถของอุตสาหกรรมจีน และ ASML ยังคงมีความได้เปรียบอย่างมาก การพัฒนาเทคโนโลยีที่สามารถแข่งขันได้อย่างแท้จริงยังต้องใช้เวลาอีกหลายปี

อย่างไรก็ตาม เป้าหมายของปักกิ่งอาจไม่ใช่การก้าวขึ้นเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีในทันที แต่คือการสร้างระบบนิเวศเทคโนโลยีที่แข็งแกร่งเพียงพอ เพื่อลดการพึ่งพาต่างชาติ และปกป้องอุตสาหกรรมภายในประเทศจากมาตรการจำกัดในอนาคต

แนวทางนี้สะท้อนให้เห็นเช่นกันในอุตสาหกรรมปัญญาประดิษฐ์ (AI) ความสำเร็จของ DeepSeek ตามมาด้วยการเปิดตัว Moonshot AI และโมเดล Kimi K3 ส่งสัญญาณต่อตลาดว่า บริษัทจีนสามารถพัฒนาเทคโนโลยีที่แข่งขันได้มากกว่าที่หลายฝ่ายเคยประเมินไว้

ก่อนหน้านี้ ความได้เปรียบด้านเทคโนโลยีของชาติตะวันตกถูกมองว่าเป็น "คูเมือง" ที่จีนต้องใช้เวลาอีกหลายปีจึงจะก้าวข้ามได้ แต่พัฒนาการล่าสุดชี้ให้เห็นว่า ช่องว่างดังกล่าวอาจแคบลงเร็วกว่าที่คาดการณ์

อย่างไรก็ตาม นั่นไม่ได้หมายความว่าจีนสามารถไล่ทันสหรัฐฯ และพันธมิตรแล้ว บริษัทตะวันตกยังคงครองความได้เปรียบในหลายด้านสำคัญ ไม่ว่าจะเป็น Nvidia ที่เป็นผู้นำด้านชิป AI ระดับสูง, TSMC ที่ครองการผลิตชิปขั้นสูงที่สุดของโลก และ ASML ที่ยังไม่มีคู่แข่งในตลาดเครื่องลิโทกราฟี EUV

แต่สิ่งที่กำลังเปลี่ยนแปลง คือ ธรรมชาติของการแข่งขัน จีนแสดงให้เห็นว่าพร้อมทุ่มทรัพยากรมหาศาลเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีของตนเอง และค่อย ๆ ลดการพึ่งพาซัพพลายเออร์ต่างชาติ

สำหรับอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์โลก สิ่งนี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นของ ระบบเทคโนโลยีที่แยกขั้วมากขึ้น (Fragmented Technology Ecosystem) ตลอดหลายปีที่ผ่านมา อุตสาหกรรมชิปดำเนินงานภายใต้ห่วงโซ่อุปทานระดับโลกที่แต่ละประเทศมีความเชี่ยวชาญแตกต่างกัน โดยสหรัฐฯ โดดเด่นด้านการออกแบบชิป ไต้หวันเป็นศูนย์กลางการผลิตชิปขั้นสูง และยุโรปเป็นผู้นำด้านเครื่องลิโทกราฟี

ขณะนี้ จีนกำลังพยายามสร้างระบบนิเวศแบบเดียวกันขึ้นด้วยตนเอง

ดังนั้น ความสำคัญของการเริ่มผลิตเครื่อง DUV ภายในประเทศ จึงไม่ได้อยู่ที่ตัวเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่สะท้อนถึงความพยายามของปักกิ่งในการเข้าควบคุมอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญของห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์

สำหรับ ASML นี่ไม่ใช่จุดจบของความเป็นผู้นำ เพราะเทคโนโลยีของจีนยังต้องใช้เวลาอีกมากกว่าจะสามารถแข่งขันกับระบบระดับสูงที่สุดได้ แต่สำหรับนักลงทุน นี่คือสัญญาณสำคัญที่บ่งชี้ว่า โครงสร้างของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์โลกอาจกำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่าน

สงครามเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯ และจีน ไม่ได้แข่งขันกันเพียงว่าใครจะผลิตชิปหรือโมเดล AI ที่ดีที่สุดอีกต่อไป แต่เป็นการแข่งขันเพื่อครอบครองโครงสร้างพื้นฐานทั้งหมดที่ทำให้เทคโนโลยีเหล่านั้นเกิดขึ้นได้

การเริ่มผลิตเครื่อง DUV ภายในประเทศจึงสะท้อนว่า ปักกิ่งไม่ต้องการเป็นเพียงผู้ซื้อเทคโนโลยีจากตะวันตกอีกต่อไป แต่กำลังมุ่งสู่การเป็น ผู้ผลิตเทคโนโลยี ด้วยตนเอง

และนั่นคือเหตุผลที่พัฒนาการครั้งนี้ อาจกลายเป็นหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญที่สุดของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์โลกในทศวรรษนี้

Source: xStation5