น้ำมันปรับตัวลงอีกครั้ง แม้วิกฤตฮอร์มุซยังไม่คลี่คลาย

ความตึงเครียดช่วงสุดสัปดาห์ และจุดเปลี่ยนทางการทูต

ช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ความตึงเครียดในตะวันออกกลางพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว จนสร้างความกังวลว่าหนึ่งในเส้นทางขนส่งน้ำมันที่สำคัญที่สุดของโลกอาจถูกปิดกั้น โดยก่อนเกิดสงคราม ช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันคิดเป็นประมาณ 20% ของอุปทานน้ำมันโลก และราว 20% ของการค้า LNG ทั่วโลก

เพื่อตอบโต้การโจมตีของอิสราเอลในเลบานอนเมื่อวันเสาร์ ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 30 ราย เตหะรานประกาศปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง พร้อมกล่าวหาสหรัฐฯ ว่าเพิกเฉยต่อการละเมิดข้อตกลงที่เคยมีอยู่ก่อนหน้านี้

สถานการณ์ดูเหมือนจะมุ่งหน้าไปสู่การล่มสลายของกระบวนการเจรจา หลังจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ออกแถลงการณ์แข็งกร้าวผ่านโซเชียลมีเดีย อย่างไรก็ตาม ในช่วงเช้าวันนี้ก่อนเปิดตลาดยุโรป สัญญาณต่าง ๆ เริ่มบ่งชี้ถึงการกลับมาของเสถียรภาพ และความคืบหน้าในกระบวนการทางการทูตอีกครั้ง

Source: Truth

การไกล่เกลี่ยอย่างเร่งด่วนจากกาตาร์และปากีสถานช่วยลดระดับความตึงเครียดลงอีกครั้ง การเจรจาที่เมืองบัวร์เกินชต็อค (Bürgenstock) ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ กลับมาเดินหน้าต่อ และได้ข้อสรุปในช่วงเช้ามืดวันจันทร์ด้วยการจัดทำ “โรดแมป” อย่างเป็นทางการ ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อบรรลุข้อตกลงสันติภาพฉบับสมบูรณ์ภายใน 60 วัน

อย่างไรก็ตาม ฝ่ายอิหร่านระบุว่า การเจรจาในช่วงแรกมุ่งเน้นไปที่ประเด็น ทรัพย์สินที่ถูกอายัดของอิหร่านและมาตรการคว่ำบาตร เป็นหลัก มากกว่าประเด็นสถานการณ์ในเลบานอน

ถึงกระนั้น สหรัฐฯ และอิหร่านได้ตกลงจัดตั้ง ช่องทางสื่อสารโดยตรง (Direct Communication Line) เพื่อป้องกันเหตุการณ์ที่อาจนำไปสู่ความขัดแย้ง และรับประกันความปลอดภัยของเรือพาณิชย์ที่เดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซ นอกจากนี้ ทั้งสองฝ่ายยังได้จัดตั้งคณะทำงานร่วมเพื่อผลักดันความพยายามในการสร้างสันติภาพที่ยั่งยืนในเลบานอนอีกด้วย

ราคาน้ำมันปรับตัวลง แม้ตลาดเปิดสัปดาห์อย่างตึงเครียด

การซื้อขายในวันนี้เริ่มต้นด้วยความผันผวน หลังจากตลาดปิดทำการแบบย่อในวันศุกร์ โดยราคาน้ำมันดิบ Brent เปิดตลาดใกล้ระดับ 82 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล แต่แรงซื้ออยู่ได้ไม่นาน ก่อนที่ราคาจะกลับมาปรับตัวลดลงอย่างรวดเร็ว

ปัจจุบัน น้ำมันดิบ Brent และ WTI ปรับตัวลงราว 1.5% อย่างไรก็ตาม ราคายังคงอยู่สูงกว่าจุดต่ำสุดในระยะสั้นที่ทำไว้เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา ซึ่งเป็นช่วงหนึ่งวันหลังการลงนามบันทึกความเข้าใจระหว่างฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

สองเส้นทางเดินเรือ: การขนส่งยังถูกจำกัดอย่างมาก

แม้อิหร่านจะประกาศปิดเส้นทางเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ แต่ในความเป็นจริงยังคงมีน้ำมันหลายล้านบาร์เรลถูกขนส่งผ่านเส้นทางดังกล่าวตลอดช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ซึ่งช่วยสนับสนุนมุมมองของเพนตากอนว่าสหรัฐฯ ยังคงสามารถรักษาความปลอดภัยของเส้นทางการค้าสำคัญได้

ปัจจุบัน เส้นทางการเดินเรือในบริเวณนี้แบ่งออกเป็น 2 ช่องทางหลัก

เส้นทางตอนเหนือ (ภายใต้การควบคุมของอิหร่าน)
เป็นเส้นทางที่อยู่ใกล้เกาะ Qeshm และอยู่ภายใต้การควบคุมของเตหะราน โดยในช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา มีเรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่หลายลำใช้เส้นทางนี้ รวมถึงเรือที่ขนส่งน้ำมันจากอิรักและคูเวตไปยังอินเดีย

เส้นทางตอนใต้ (โอมาน)
เป็นเส้นทางที่กำหนดโดย Joint Maritime Information Center (JMIC) ซึ่งพาดผ่านชายฝั่งโอมาน แม้การเดินเรือในพื้นที่นี้จะไม่จำเป็นต้องประสานงานกับกองกำลังสหรัฐฯ โดยตรง แต่ JMIC ได้แนะนำให้เรือทุกลำเปิดระบบระบุตำแหน่ง AIS (Automatic Identification System) ตลอดเวลา และเปิดไฟส่องสว่างทั้งกลางวันและกลางคืน เพื่อเพิ่มความปลอดภัยในการเดินเรือ

ประเด็นสำคัญสำหรับตลาดน้ำมัน:
การที่การขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซยังดำเนินต่อไป แม้จะมีความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ ช่วยลดความกังวลเกี่ยวกับภาวะช็อกด้านอุปทานในระยะสั้น และเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้ราคาน้ำมันปรับตัวลดลงในวันนี้ แม้ว่าความเสี่ยงในภูมิภาคจะยังคงอยู่ก็ตาม

การขนส่งผ่านฮอร์มุซยังดำเนินต่อ แต่ปริมาณลดลงอย่างมาก

แม้การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซจะไม่ได้ถูกปิดกั้นโดยสมบูรณ์ แต่ปริมาณการขนส่งจริงผ่านเส้นทางยุทธศาสตร์แห่งนี้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยในช่วงเย็นวันอาทิตย์ สถานการณ์เกือบเข้าสู่ภาวะหยุดชะงักอย่างสมบูรณ์

ในช่วงหลายวันก่อนหน้า หลังจากมีการบรรลุข้อตกลงเบื้องต้น ปริมาณการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซอยู่ในระดับสูงที่สุดนับตั้งแต่เริ่มต้นความขัดแย้ง อย่างไรก็ตาม หลังจากอิหร่านส่งสัญญาณในช่วงสุดสัปดาห์ เรือจำนวนมากเลือกที่จะหลีกเลี่ยงการเดินทางแบบเปิดเผย โดยมีเพียงเรือขนาดเล็กบางส่วนเท่านั้นที่ยังคงเปิดระบบระบุตำแหน่งและเดินเรือตามปกติ

ผู้ผลิตน้ำมันบางรายในภูมิภาคเลือกใช้วิธีส่งเรือบรรทุกน้ำมันแบบ "มืด" หรือปิดระบบระบุตำแหน่ง (Transponder/AIS) เพื่อดำเนินการขนถ่ายน้ำมันกลางทะเลโดยไม่ดึงดูดความสนใจจากตลาด วิธีการดังกล่าวถูกใช้อย่างต่อเนื่องมาหลายสัปดาห์แล้ว และปัจจุบันมีปริมาณน้ำมันที่เกี่ยวข้องสูงถึงประมาณ 2–3 ล้านบาร์เรลต่อวัน

อย่างเป็นทางการ มีเรือเพียงจำนวนจำกัดที่ยังคงผ่านช่องแคบฮอร์มุซ แต่ในทางปฏิบัติ ปริมาณการขนส่งจริงอาจสูงกว่าตัวเลขทางการถึง 2–3 เท่า

แล้วการขนส่ง LNG ล่ะ?

ข้อมูลจากระบบติดตามเรือยังสะท้อนภาพของตลาดก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ด้วย โดยพบว่ามีเรือบรรทุก LNG หลายลำพยายามเข้าสู่อ่าวเปอร์เซีย อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่รวบรวมได้ชี้ว่าเรือเหล่านี้สามารถผ่านจุดสำคัญของเส้นทางและออกจากพื้นที่ได้ตั้งแต่ช่วงปลายวันศุกร์ ซึ่งเป็นเวลาก่อนที่อิหร่านจะประกาศกลับมาปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซอย่างเป็นทางการ

ประเด็นสำคัญคือ ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของเรือบรรทุก LNG นั้นสูงกว่าเรือบรรทุกน้ำมันอย่างมาก เนื่องจากก๊าซธรรมชาติเหลวเป็นเชื้อเพลิงที่มีความไวสูง การโจมตีเรือบรรทุก LNG อาจก่อให้เกิดผลกระทบรุนแรงกว่าการโจมตีเรือบรรทุกน้ำมัน ทั้งในด้านความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และเสถียรภาพของตลาดพลังงานโลก