Czy Białoruś dołączy do wojny?

Czy Białoruś może bezpośrednio wejść do wojny przeciwko Ukrainie po stronie Rosji?

Taki scenariusz nadal nie jest bazowy, ale przestał on być też fantazją. Dla rynków oznaczałoby to wzrost ryzyka geopolitycznego, presję na waluty regionu, możliwe umocnienie dolara i powrót kapitału do sektora zbrojeniowego.

Powrót zagrożenia z północy? 

Temat pełnoskalowego włączenia się Białorusi do wojny przeciw Ukrainie po stronie Rosji regularnie wraca do mediów od 2022 roku. To właśnie wtedy ostatnie oddziały rosyjskie zostały wyparte z północnych terenów Ukrainy po klęsce ofensywy prowadzonej z kierunku białoruskiego.

Od tamtej pory Białoruś wspiera Rosję na wiele sposobów. Udostępnia infrastrukturę wojskową, koszary, szpitale, zaplecze logistyczne i przestrzeń operacyjną. Brała też udział w działaniach wspierających rosyjskie ostrzały. Mimo to reżim w Mińsku starał się utrzymywać swoje zaangażowanie poniżej progu otwartej wojny.

Dlatego kolejne sugestie, że Białoruś może jednak wejść do konfliktu, mogą wywoływać zmęczenie. W praktyce jednak scenariusz bezpośredniego udziału Mińska w wojnie nie jest już wyłącznie spekulacją. Stał się problemem do analizy, monitorowania i potencjalnej wyceny.

Kluczowe pytanie brzmi: dlaczego Kreml miałby czekać ponad cztery lata, aby najbliższy sojusznik Rosji wszedł do wojny dopiero teraz?

Źródło: Bloomberg Finance

Odpowiedź może leżeć w pogarszającej się sytuacji Rosji na froncie. Coraz więcej ośrodków analitycznych wskazuje, że rosyjska machina wojenna traci impet. W ujęciu netto Rosja nie traci teren a dostępne siły i zasoby realnie się kurczą. Kreml może uznać, że jeśli Białoruś nie wejdzie do wojny w najbliższym czasie - to może już nie włączyć się do niej wcale. 

Cicha mobilizacja ważniejsza niż broń atomowa

Wskazań na powolną, lecz konsekwentną zmianę postawy Białorusi jest coraz więcej. Doniesienia o stopniowej mobilizacji sił białoruskich pojawiały się już na początku roku. Od tamtej pory przybierają na skali, choć w sposób, który nie przyciąga dużej uwagi mediów.

W kontekście ćwiczeń nuklearnych z udziałem Białorusi i Rosji należy zachować chłodną ocenę. Broń atomowa pozostaje przede wszystkim narzędziem presji retorycznej. Ćwiczenia tego typu mogą jednak odwracać uwagę od bardziej praktycznych elementów eskalacji: mobilizacji rezerwy i rozbudowy infrastruktury. 

Dla NATO ważniejsze od samej nuklearnej retoryki jest to, czy Mińsk realnie zwiększa gotowość do działań przy granicy z Ukrainą. Według ukraińskich wojskowych postępuje rozbudowa infrastruktury skierowanej w stronę Ukrainy. To sygnał istotniejszy niż same komunikaty propagandowe.

USA i presja dyplomatyczna 

Zainteresowanie Białorusią zaczynają przejawiać nie tylko ukraińscy wojskowi. Prezydent Ukrainy, 21 maja ostrzegł, że bezpośrednia próba zaangażowania się Białorusi po stronie Rosji spotka się z druzgocącą odpowiedzią.

Nie bez znaczenia są też doniesienia Bloomberga, według których USA miały prosić Ukrainę o poluzowanie sankcji na eksport nawozów z Białorusi. Celem miałoby być zmniejszenie zależności Mińska od Rosji. To pokazuje, że temat nie ogranicza się do frontu. Obejmuje w równym stopniu gospodarkę i handel. 

Eskalacja na Białorusi byłaby więc nie tylko wydarzeniem wojskowym, ale także zaskoczeniem dla rynków którzy przestał traktować konflikt w Ukrainie poważnie. 

Czy Białoruś ma realną zdolność do ataku?

Mimo wzrostu ryzyka, praktyczne możliwości Białorusi pozostają ograniczone. Białoruskie siły zbrojne są nieliczne i pozostają w stanie połowicznego rozkładu. Rosja z kolei nie ma już rezerw, które pozwoliłyby jej łatwo obsadzić dodatkowe kilkaset kilometrów granicy.

Sam teren między Białorusią i Ukrainą jest bardzo trudny. Gęste lasy, bagna, rzeki i ograniczona liczba utwardzonych dróg znacząco utrudniają manewr. Przy czym jedna z kluczowych tras prowadzi przez czarnobylską strefę wykluczenia.

Ukraina przez lata wojny silnie ufortyfikowała północną granicę. Próba jej sforsowania mogłaby zakończyć się katastrofą dla Białorusi i Rosjan. Wejście Mińska do wojny nie musiałoby oznaczać skutecznej ofensywy. 

Dla Rosji jednak, eskalacja przez Białoruś mogłaby być próbą wymuszenia koncesji politycznych, dyplomatycznych i wojskowych, zanim ta straci inicjatywę lub możliwości kontrolowanej eskalacji.

Co oznaczałoby to dla rynku?

Dla rynku finansowego bezpośrednie wejście Białorusi do wojny byłoby przede wszystkim sygnałem eskalacji konfliktu, który część inwestorów uznała już za częściowo wygaszony lub na drodze do zakończenia. 

Reakcja mogłaby być szybka, choć jej skala zależałaby od realnych działań wojskowych.
Najbardziej prawdopodobne skutki to:

• Spadek cen obligacji w regionie i wzrost premii za ryzyko geopolityczne,
• Presja na waluty Europy Środkowo-Wschodniej, w tym złotego
• Umocnienie dolara jako waluty “bezpiecznej przystani” 
• Przecena indeksów giełdowych, szczególnie tych lokalnych
• Powrót kapitału do spółek zbrojeniowych, szczególnie tych, które w ostatnich miesiącach doznały dużych przecen.

Niskie prawdopodobieństwo, duże ryzyko

Wejście Białorusi do wojny nadal nie jest scenariuszem bazowym. Ryzyko pozostaje ograniczone przez słabość białoruskiej armii, trudny teren, ukraińskie fortyfikacje i potencjalnie bardzo wysokie koszty polityczne dla reżimu w Mińsku.
Nie oznacza to jednak, że temat można ignorować. Białoruś nie musiałaby wygrać żadnej bitwy, aby zmienić kontekst geopolityczny i rynkowy. 

Kamil Szczepański
Analityk Rynków Finansowych XTB